Westfries Genootschap
Westfries Genootschap Archivering Bouwhistorie Creatief Westfries Geschiedschrijving Kap en Dek Landelijk Schoon

Monumentale Kerken Projector Textieloverleg Vrienden Westfries Museum Westfriese Families De Westfriese Molens

 

Delen
:



RSS

Facebook

Westfries Genootschap » Nieuws » 2010

Vondst oudste VOC-aandeel uit Enkhuizen

Wanneer ik binnenstap, zit de Westerkerk in Enkhuizen al vol belangstellenden, deze donderdagmiddag 9 september. Zij komen voor de 'onthulling van een spectaculaire VOC-vondst' zoals op de uitnodiging staat. Veiligheidsfunctionarissen bij de deur en op het podium, pers, camera's en veel mensen uit de wereld van West-Friese en provinciale geschiedschrijving en -onderzoek.

Joost Jonker, Ruben Schalk en presentator Hans Goedkoop. V.l.n.r. Joost Jonker van de Universiteit van Utrecht, onderzoeker Ruben Schalk en presentator Hans Goedkoop (foto Netty Zander).

Burgemeester Baas heet allen welkom in 'zijn' stad. Daarna praat presentator Hans Goedkoop in omfloerste termen met de vinder van het topstuk: Ruben Schalk, student aan de Universiteit van Utrecht. Ruben vertelt dat hij het document min of meer bij toeval vond in het Westfries Archief. Daar deed hij onderzoek naar de economie in de zestiende eeuw in Hoorn en Enkhuizen. De spanning stijgt.

Na enige tijd wordt duidelijk dat het gaat om het oudste VOC-aandeel ter wereld, gekocht door Pieter Hermanszoon of Harmenszoon uit Enkuizen. Bijzonder is dat achter op het aandeel bijgehouden is hoeveel dividend er uitgekeerd werd tussen 1608 en 1650. Dat was in de eerste tientallen jaren in het bestaan van de VOC niet veel. Soms was er zelfs te weinig cash geld en kregen de aandeelhouders specerijen in plaats van een geldbedrag.

Het eerste aandeel ter wereld.
Het eerste aandeel ter wereld (foto Netty Zander).

Pieter Hermanszoon had als beroep 'boode', hij kwam dus uit hoofde van zijn werk in contact met de burgemeesters van Enkhuizen. Misschien wel op hun aanraden kocht hij een aandeel voor de somma van 150 gulden. Hij overleed in 1638 als een redelijk vermogend man. Zijn graf ligt nog in de Westerkerk en is te bezichtigen. Weliswaar is er later een andere persoon in begraven en liggen er nu helemaal geen stoffelijke resten meer, maar aan het grafnummer is te zien dat Pieter daar werd begraven.

De presentatie van het unieke en heel waardevolle document gebeurt door Ruben Schalk, burgemeester Jan Baas en Dirk Dekema, directeur van het Westfries Archief. Met z'n drieën luiden ze een imposante bel waarna het document zichtbaar wordt op een groot scherm.

V.l.n.r. Ad Geerdink, Dirk Dekema, Joost Jonker, Ruben Schalk en Hans Goedkoop (foto Netty Zander).
V.l.n.r. Ad Geerdink directeur van het Westfries Museum, Dirk Dekema directeur van het Westfries Archief, Joost Jonker van de Universiteit van Utrecht, Ruben Schalk de vinder van het aandeel
en Hans Goedkoop historicus en presentator (foto Netty Zander).

Vervolgens wordt op een heldere manier uitleg gegeven over de waarde en het belang van het aandeel. Het is één van de vier VOC-aandelen die er totnogtoe gevonden zijn. Het oudste aandeel werd enkele tientallen jaren geleden uit het Stadsarchief van Amsterdam ontvreemd en wordt in Duitsland te koop aangeboden voor zes miljoen euro. Het nu ontdekte aandeel is ouder en dus waarschijnlijk nog meer waard.

Het originele papier is na afloop van de presentatie te bezichtigen. Het ligt in een glazen kast, bewaking erbij. Een vreemd en intrigerend gevoel wanneer je over het geschrift gebogen staat, precies 404 jaar later. Waarschijnlijk stond Pieter Hermanszoon op 9 september 1606 ook zo te kijken naar zijn waardepapier. Nooit heeft hij kunnen bevroeden dat dit aandeel vier eeuwen later zo prominent in de belangstelling zal staan.

De grafsteen van Pieter Hermanszoon (foto Netty Zander).
De grafsteen van Pieter Hermanszoon, de eigenaar van het aandeel (foto Netty Zander).

Zoveel is er veranderd in die tijd. Aandelen zijn gebleven, tot vreugde én tot verdriet van de mens.
Wat ook bleef is de majestueuze Westerkerk én de monumentale stad Enkhuizen.
Terecht dat daar de bijzondere vondst gepresenteerd werd.

In het Westfries Museum in Hoorn is het document vanaf 10 september te zien op een speciaal daarvoor ingerichte tentoonstelling: het ABC van de VOC.


Zie ook de website www.oudsteaandeel.nl over 's werelds oudste aandeel.

Ina Broekhuizen-Slot

 


© 1924-2017 Westfries Genootschap - Contact - Sitemap

West-Friesland, een streek met karakter binnen de Omringdijk.