Westfries Genootschap
Westfries Genootschap Archivering Bouwhistorie Creatief Westfries Geschiedschrijving Kap en Dek Landelijk Schoon

Monumentale Kerken Projector Textieloverleg Vrienden Westfries Museum Westfriese Families De Westfriese Molens

 

Delen
:



RSS

Facebook

Westfries Genootschap » Nieuws » 2010

West-Friesland heeft nu officieel z'n eigen vlag

De Westfriese vlag is officieel opgenomen in het vlaggenregister van de Hoge Raad van Adel. Dit heuglijke feit is gevierd door de West-Friese burgemeesters en het Westfries Genootschap in samenwerking met het programmabureau Westfriese Omringdijk tijdens een feestelijke bijeenkomst. Deze vond plaats op vrijdag 26 november in de Bonifaciuskerk in Medemblik, de oudste stad van middeleeuws West-Friesland.

De leden van de Friese Raad voor de Wapenkunde met hun tabberds aan.
De leden van de Friese Raad voor de Wapenkunde met hun tabberds in de kleuren blauw en goud.
Die komen overeen met de kleuren van de Westfriese vlag.

Ina Broekhuizen, voorzitter van het Westfries Genootschap, is erg verheugd. 'Het is een mooike, die Westfriese vlag, zeggen we in West-Friesland. Heldere kleuren, azuurblauw en goud, en duidelijke afbeeldingen: twee leeuwen en vijf blokjes: twee boven de leeuwen, twee daaronder en één midden onder. De vlag komt overeen met het wapen van West-Friesland.'

Al verschillende keren is haar gevraagd wanneer de vlag kan worden uitgestoken. 'Als West-Friese vlaggendag kies ik voor de eerste zaterdag van september: de Westfriezendag. Ook kan worden gevlagd wanneer er een nieuw Westfriesie geboren is! Wanneer een stel trouwen gaat of er een huwelijksjubileum is te vieren. Ook als iemand 50 wordt en er een Abraham of Sara in de tuin staat. Kortom, gelegenheden te over. En laten we ons niet beperken tot woningen, want de vlag staat ook prachtig bij molens, gemeentehuizen, kastelen, stolpboerderijen, dijken, bedrijven, tentoonstellingen en musea,' vertelt Ina Broekhuizen.

Eind 2009 zijn het Westfries Genootschap en de gemeente Hoorn met het vastleggen en registreren van de Westfriese vlag een bijzonder initiatief gestart. Alle gemeenten binnen de Omringdijk - die van oudsher West-Friesland vormen - hebben hiervoor hetzelfde besluit genomen. De raden van de gemeenten Alkmaar, Andijk, Drechterland, Enkhuizen, Harenkarspel, Heerhugowaard, Hoorn, Langedijk, Koggenland, Medemblik, Niedorp, Opmeer, Schagen, Stede Broec en Wervershoof hebben hierop positief gereageerd en het besluit genomen om de West-Friese vlag vast te leggen. De Hoge Raad van Adel heeft de Westfriese vlag deze maand geregistreerd.

Officiële overhandiging
De vlag kwam bij de Bonifaciuskerk door een rijtuig met daarin Marijke en Jan Smit in West-Fries kostuum (zij verbeeldden het verleden) en de kinderen Pearl Snip en Dirk Braakman (zij symboliseerden de toekomst). Alle burgemeesters en andere belangstellenden wachtten het rijtuig buiten de kerk op. De vier personen stapten uit en overhandigden de vlag aan burgemeester Onno van Veldhuizen van Hoorn en Ina Broekhuizen, voorzitter van het Westfries Genootschap. Samen met de andere West-Friese burgemeesters werd de vlag getoond. Vanuit de kerktoren werd de Westfriese vlag vervolgens uitgestoken. Leden van het Noord-Hollands Ouderen Orkest speelden ondertussen een feestelijk muziekwerk. Nadat alle aanwezigen weer in de kerk plaatsgenomen hadden, lazen Dirk en Pearl ieder een paar West-Friese rijmpjes voor over de vlag en over de Westfriese Omringdijk. De schrijver van deze rijmpjes is bestuurslid Joop van Diepen uit Blokker. Ook over alle 15 gemeenten maakte hij een passend rijm. Die gedichtjes las hij voor, waarna de betreffende burgemeester naar voren kwam. Netty Zander overhandigde hem vervolgens namens het genootschap een vlag.

West-Friesland: eigen karakter, eigen wapen en vlag
West-Friesland kent als gebied een eigen karakter met dialect, munt, strijd, volksgebruiken èn een eigen wapen en vlag. Nu de vlag officieel is geregistreerd in het vlaggenregister van de Hoge Raad van Adel mag deze officieel gebruikt worden. Dat is gebeurd op verzoek van burgemeester Onno van Veldhuizen van de gemeente Hoorn die het Westfries Genootschap had gevraagd dit te onderzoeken. De registratie werd mogelijk doordat de raden van alle gemeenten binnen de West-Friese Omringdijk hetzelfde besluit namen.

De presentatie van de vlag vond plaats in de monumentale Bonifaciuskerk in Medemblik.
De presentatie van de vlag vond plaats in de monumentale Bonifaciuskerk in Medemblik.

Toespraak Ina Broekhuizen bij de presentatie van de Westfriese vlag

't Is een mooike, zouwe we in West-Friesland zegge.
't Is een mooike!
Die West-Friese vlag.
Heldere kleuren, azuurblauw en goud, en duidelijke afbeeldingen: twee leeuwen en vijf blokjes: twee boven de leeuwen, twee daaronder tussen de leeuwen en één midden onder.
De vlag komt overeen met het wapen van West-Friesland.
Dat wapen is afgeleid van het Friese wapen.

Voor iedereen was er krentenbrood met een toepasselijke versiering.
Voor iedereen was er krentenbrood met een toepasselijke versiering.

We schrijven 1580.
Na de afzwering van Filips II wilden de staten van West-Friesland een eigen provincie vormen.
Daarom werd het Friese wapen aangepast. De leeuwen werden overgenomen, de zeven gouden blokjes die erop staan bracht men terug naar vijf en ze werden van zilver. In de loop van de 18e eeuw werden de vijf blokjes weer goudkleurig.
Waarom vijf blokjes?
Historici zijn geraadpleegd, zowel in West-Friesland en Friesland als ook daarbuiten.
Van de heer Terluin, lid van de Friese Raad voor de Wapenkunde, kreeg ik twee door hem getekende vlaggen. Zo zou het moeten worden, schreef hij.
Eerst stuurde hij een vlag zonder kleur, daarna één die hij zelf had geverfd.
Ook mailde hij twee foto's van de Friese Raad met hun tabberds aan.

Een statieportret van de aanwezig burgemeesters en loco-burgemeesters.
Statieportret van de burgemeesters en loco-burgemeesters bij de presentatie van de Westfriese vlag.
Bovenste rij, v.l.n.r.: mevr. G. Kroezen (Andijk), J. Bouwens (Schagen), Th. van Eijk (Medemblik),
E. Brommet (Harenkarspel), N. Alsemgeest (Alkmaar) en J. Wijnker (Koggenland).
Onderste rij, v.l.n.r.: F. Vletter (Wervershoof), G.J. Nijpels (Opmeer), J. Cornelisse ( Langedijk),
P. Zwaan (Stede Broec), O. van Veldhuizen (Hoorn). R. van der Riet (Drechterland)
en E. Bijlsma (Niedorp). Afwezig: vertegenwoordigers van Enkhuizen en Heerhugowaard.

Ik noem u nog enkele onderzoeksfeiten, die ons toegestuurd werden:
In het boek 'Wapens van de Nederlanden' wordt verhaald van een afbeelding van het vaandel van Friesland in de Brabantse kroniek uit de 14e eeuw.
Op die afbeelding is de dood van graaf Willem II bij Hoogwoud te zien. Het Friese vaandel is blauw, bezaaid met zilveren penningen en twee gaande en aanziende leeuwen.

Toespraak van Onno van Veldhuizen, burgemeester van Hoorn.
Toespraak van Onno van Veldhuizen, burgemeester van Hoorn.
Hij beklimt hiertoe de hoge preekstoel.
Dat geeft hem een goed gevoel, zoals hij zelf zegt.

In het boek 'Wapens, vlaggen en zegels van Nederland' uit 1913 staat de West-Friese vlag afgebeeld zoals wij die vandaag presenteren.

In het boek 'De gemeentewapens van Nederland' uit 1960 staat: bij de Friese vlag worden de zeven blokjes gezien als dezelfde symbolen als de meerbladen, de pompeblêdden.
In datzelfde boek staat bij het Noord-Hollandse wapen: de linkerhelft (de helft die identiek is aan het West-Friese wapen) stoelt op de oud-Friese traditie en heeft zelfs twee elementen van ouder datum dan het wapen van de provincie Friesland: de aanziende leeuwen die eertijds in het Friese wapen stonden en de beschrijving dat het wapenschild bezaaid is met blokjes. In de praktijk gebruikt men al enkele eeuwen vijf blokken, waarin men een symbool voor de vijf West-Friese steden is gaan zien.

Ook Ina Broekhuizen houdt een toespraak.
Ook Ina Broekhuizen, de voorzitter van het Westfries Genootschap, houdt een toespraak.

Op de website van het Westfries Genootschap staat al ongeveer een jaar de rubriek:
Het raadsel van de vijf blokjes.
Een afdoende antwoord op dat raadsel is er nog niet gekomen.
De visie van de vijf steden wijs ik af. Voor West-Friesland waren eertijds ook Edam en Monnickendam belangrijke steden waar goede banden mee bestonden.

De aanwezigen gaan naar buiten.
De aanwezigen gaan naar buiten, waar onder klokgelui de koets
van Andries Smit uit Opperdoes komt aanrijden.

Ik zou zeggen: laat het rusten. Er staan vijf blokjes op - dat is een feit.
In onze huidige maatschappij willen we alles verklaren, overal een oplossing en een antwoord op vinden.
Is het niet goed om ook geheimen te koesteren, mysteries en raadselen omgeven door een floers van historie, zwevend op de vleug'len van de tijd...

Pearl Snip en Dirk Braakman.
De kinderen Pearl Snip en Dirk Braakman overhandigen de vlag
aan Ina Broekhuizen en Onno van Veldhuizen.

Voor 'vlag' is geen West-Fries woord.
Het blijft gewoon 'vlag'.
Wel kennen we de uitdrukking: je vlagge.
Weet u wat dat betekent?
Onderjurk onder de rok uit of een korte onderbroek die uitsteekt onder een korte bovenbroek.

Gejuich rond de vlag!
Gejuich rond de vlag!

Je vlagge!
Maar ook wij kunnen vlaggen. Volop en van harte!
Vlaggen worden vandaag uitgedeeld en ze zijn ook te koop bij ons genootschap.
Een gevelvlag, voor aan een woonhuis.
Een mastvlag voor aan een vlaggenstok.
En een wimpel, drie meter lang, om permanent aan de vlaggenstok te laten wapperen.
Bij onze pr-tafel kunt u ze bekijken en bestellen.

De musici van het Noordhollands Ouderen Orkest spelen feestmuziek.
De musici van het Noordhollands Ouderen Orkest spelen feestmuziek.

Al verschillende keren is me gevraagd: maar wanneer kunnen we de vlag dan uitsteken? Als West-Friese vlaggendag kies ik voor de eerste zaterdag van september: dan wordt onze jaarvergadering gehouden, al jaren onder de naam: de Westfriezendag. Dat wordt dan de Westfriezenvlagdag!
Dan kunt u vlaggen wanneer er weer een nuw Westfriesie geboren is.
Wanneer een stel trouwen gaat of er een huwelijksjubileum te vieren is. Misschien ook als iemand 50 wordt en er een Abraham of Sarah in de tuin staat. Kortom: gelegenheden te over.

De vlag is uitgestoken uit de toren van de Bonifaciuskerk.
De vlag is uitgestoken uit de toren van de Bonifaciuskerk.

En laten we ons niet beperken tot huizen, maar deze vlag staat ook prachtig bij molens, gemeentehuizen, kastelen, stolpboerderijen, dijken, bedrijven, tentoonstellingen en musea. De leeuwen en de blokjes zullen hun weg vinden in heel West-Friesland en niet alleen als vlag.
Deze week kreeg ons genootschap al het verzoek van wielervereniging Westfrisia of zij de afbeelding mochten gebruiken op hun shirt. En de Westfriese Golfclub in Westwoud nodigde me uit om de Westfriese vlag te hijsen bij het begin van het wedstrijdseizoen. Die vlag zal dan wapperen halverwege 't Zittend.

Pearl en Dirk lezen ieder twee West-Friese rijmen voor over de vlag en over de dijk.
Pearl en Dirk lezen ieder twee West-Friese rijmen voor over de vlag en over de dijk (zie hierna).

De vlag is dus een prachtig middel om West-Friesland onder de aandacht te brengen. Dit krachtige gebied binnen de historische Westfriese Omringdijk, waar we met z'n allen trots op zijn.

Joop van Diepen leest de rijmen voor die hij over iedere gemeente gemaakt heeft.
Joop van Diepen leest de rijmen voor die hij over iedere gemeente gemaakt heeft (zie hierna).

Mogen daar honderden vlaggen gaan wapperen in de wind die hier altijd zal waaien.
Lieve mensen, steek de vlag uit en laat weten dat u hart hebt voor West-Friesland!

Netty Zander overhandigt alle vertegenwoordigers van de gemeenten namens het genootschap een mastvlag.
Netty Zander overhandigt alle vertegenwoordigers van de gemeenten
namens het genootschap een mastvlag.

Tekst Ina Broekhuizen-Slot
Foto's Theo Mes


Hieronder op alfabetische volgorde de teksten van de rijmen van Joop van Diepen en van de vier gedichtjes, die uitgesproken werden door Pearl Snip en Dirk Braakman, beiden uit Hoogkarspel.

ALKMAAR
De Spanjoôl kreeg 'n pak slaag
'n Plaas van keis, AZ en Waag
In Westfriesland? Noh, niet hillegaar
We hewwen 't hier over ALKMAAR

ANDOIK
Bangert, Knokkel, haven, zeid
'n Durp bar lang maar niet zo breid*
't Is demie beurd, u denkt geloik
Dat durp dat is vezzelf ANDOIK

*Andijk gold lange tijd als een van de grootste gemeentes wat oppervlakte betreft

DRECHTERLAND
Heb Elba en Sudetenland*
'n Haven en 'n skelpestrand
'n Zuierdoik, met trammelant**
Haalt met de deursteek vul de krant***
't Ken niet aars, da's DRECHTERLAND

*bewoners tussen de Tolweg en Westwoud hoorden bij de toenmalige gemeente Hoogkarspel, maar kerkten in Westwoud; voor de Oorlog werd de vergelijking gemaakt met de onzekere situatie van Sudetenland dat een speelbal was tussen Duitsland en Tsjecho-Slowakije
**door mismanagement heeft de versterking van de Omringdijk bij Venhuizen ernstige vertraging opgelopen
***de verlenging van Westfrisiaweg dwars door Hoogkarspel - de zuidvariant - roept veel verzet op.

ENKHUIZEN
U wul spore
Nei Stavoren
Wat 'n gemedder
Troin gaat niet vedder

Stad van hering, Zalm en zeide
'n Roik verleden, d'r is gien tweide
Haven met z'n bark en buize
Die iene stad die hiet ENKHUIZEN

HARENKARSPEL
't Roipie en de Nuwendoorn
Dr. Kuiper werd er geboren*
'n Dieretuin, ok die is deer
En speketers en de Diepsmeer
En aas je Tuitjetuut of Warmetuut verhaspel
Nou den zit je vast in HARENKARSPEL

*vermaard astronoom (1905-1973)voornamelijk in Amerika werkzaam

HEERHUGOWAARD
Ja, dut durp was enkel water
Was 'n groôt, gevaarluk meer
En heêl vul jare later
Ben'ze puur deer in de weer

't Durp is groeit, je staan versteld
Want koik je op de kaart
Zien je 'Stad van de Zon' vermeld
De trots van heêl DE WAARD

HOORN
Gouwe Eêuw en V.O.C.
Stad ok van 't Groôt Diktee
Bangert, Hop en Krentetuin
Benne op hun haven kuin
Carnaval zo mooi op Zwaag
Zit' met nuwbouw in de maag
Duzend huize staan te koop
Maar d'r is gien bioskoop
J.P. Coen is deer geboren
Die gemeente dat is HOORN

KOGGENLAND
Aas u ooit 'ns zocht
Nei de Kathoek of Benanebocht*
Ok de Uitgang klinkt intressant
Wul u nei 't Hoog of Moizen
Zal ik u de weg wel woize
Zuks loit allegaar in KOGGENLAND

*bocht in Noord-Spierdijk

LANGEDIJK
Pisuisse* die bezong ooit 'n heêl mooie vrouw
Die weunde destoids dero op Noord-Skarwou
De klok van de voiling die draait weer op Broek
't Is 'n museum, krogt bar veul bezoek
Die leui hewwe geld deer, dat zien je geloik
'n Duzendtal oilande benne ze roik**
Dat kom maar 'ns koike deer op LANGEDOIK

*Pisuisse(1880-1927) zette dit dorp op de kaart met het beroemde lied van Dirk Witte: jij mooie vrouw van Noord-Scharwou. Pisuisse kwam om in een drievoudige moord op het Rembrandtsplein.
**verwijst naar de aanduiding: het rijk der duizend eilanden

MEDEMBLIK
Keern, Bangert en de Breestreit en 't Geldelozepad
Ok 't Achterom dat vind je in deuz' eêuwenouwe stad*
Met 'n haven, maar vergloik je, ja, den is er 'n verskil
Want dut stadje dat heb Radboud 'n verlegen oud kesteêl
De gemeente is vul grôter, grens loit heêl deer in Wadway
Twisk en Opperdoes en Hauwert, Nibbik, Wognum hoort er baai
Hullie benne goed in hand'le, want ze kochte voor 'n prik
Alle DSB-gebouwe, da's goed skôte, MEDEMBLIK

*frappant, deze straatnamen komen ook in Hoorn voor

NIEDORP
Demie is 't hiero beurd
Gemeente stopt, dat wordt betreurd
Skarpet*, Winkel en ok Klorn
Morrebok**, 't Veld, Barghorn***
Verlegen kuin ben' hun hièrop
Rustig weune ken je op NIEREP

*Scharpet, eigenlijk een put/uitgraving haaks ten opzichte van de weg, gelegen in Oude Niedorp, naam van het zwembad aldaar.
**Moerbeek
***Barsingerhorn

OPMEER
'n Kôlosaal febriek* werd sloopt en later
Ja, toen beurde d'r wat geks
'n jerubels groôt museum staat er
En heb de gemeente 'n complex**

Tentoônstelling is 'n bekende klank
Ok Dirk, Willem II en Oislandbank
De Weere, Ierswoud, Westerveer
Dut hoort allegaar baai OPMEER

*zuivel fabriek Aurora
**met een knipoog naar de betekenissen van 'complex' o.a. groot gebouw en geestelijk probleem

SCHAGEN
Ja, Noord-Holland had drie plagen
Men vocht toen veul op kermisdagen
Dat was De Roip en Heemskerk, en de derd zo wul u vragen
Nou de derde in de raai was SKAGEN

gedicht is gebaseerd op een oude zegswijze: De Rijp, Heemskerk en Schagen zijn Noord-Hollands grootste plagen en had betrekking op de vaak gewelddadige kermissen

STEDE BROEC
Wordt er zoid van ientje; noh die komt van Groôtebroek
Wul dat zegge, 't is 'n zwesser, zwessers komme uit die hoek
In de Streek deer benne bouwers, gonge vroeger met de skuit
't hêle Groôtslag werd verkaveld, dat die skuit die raakte uit
De gemeente heb 'n haven, P.J. Jong en Strekerbos
Met de kermis werd/wordt vul dronken en den sloeg/slaat men er op los*
De gemeente is wat kloinig en meskien valt ooit 't doek
Maar zuks is toch ver te halen voor hun deer in STEDE BROEC

*medegedeeld werd dat de zin ook in de tegenwoordige tijd kan worden gezet!

WERVERSHOOF
Bulledik en Theo Turf*
Keut en Nes en Berewurf
Grôte en de Kloine Vliet
Jaarrond weune mag deer niet**
Kathedraal, voor ien gelouf***
't Is demie beurd met WERVERSHOUF

*bijnaam van Theo Koomen
**verwijzing naar het gekrakeel over de Vlietlanden: wordt permanent wonen toegestaan op dit recreatiepark?
***enkele generaties geleden was het dorp praktisch geheel katholiek

Hieronder de vier gedichtjes die uitgesproken werden door Pearl Snip en Dirk Braakman, beiden uit Hoogkarspel:

Baai doike dink ik alle keer
Al zien ik deer die skeipe
Ze rolle vast nag nei beneer
Al legge ze te skeipe

Al zeg je teugen d'ien of aar
Weet jij wel dat je vlagge!
Betekent dat je inkeld maar
Wat zien wat je niet magge

De doik die teugde ooit 't water
Haai dee z'n best, de noôd was groôt
Gien zei te zien*, nou eêuwe later
De doik verveult z'n oigen doôd

*het grootste gedeelte van de Omringdijk heeft zijn waterkerende functie verloren

Je ziene hier meist elke dag
Wel peerde, skeipe, toete (varkens)
Al zien je nou die nuwe vlag
Den vraag je wat die leêuwe deerop moete.

Gedichten Joop van Diepen


RTV Noord-Holland besteedde ook aandacht aan de presentatie van de Westfriese vlag.
Als u het filmpje van RTV Noord-Holland wilt zien, klik dan op de volgende link:
Filmpje RTV Noord-Holland.
(bron: You Tube)

 


© 1924-2017 Westfries Genootschap - Contact - Sitemap

West-Friesland, een streek met karakter binnen de Omringdijk.