Westfries Genootschap
Westfries Genootschap Archivering Bouwhistorie Creatief Westfries Geschiedschrijving Kap en Dek Landelijk Schoon

Monumentale Kerken Projector Textieloverleg Vrienden Westfries Museum Westfriese Families De Westfriese Molens

 

Delen
:



RSS

Facebook

Westfries Genootschap » Nieuws » 2011

Verrassende ontdekking eerste steen uit 1864

Deze week kreeg ons genootschap een verrassend mailtje, afkomstig van Johan en Remy de Reus uit Uitgeest. In hun tuin rust al lang tijd een oude steen. Via de rubriek Archivering van onze site (met daarop alle delen van Ach Lieve Tijd West-Friesland) kwamen zij achter de herkomst van deze steen.
Het blijkt de eerste steen die ooit gelegd is bij de opening van het treinstation van Schagen in 1864.

Hieronder de inhoud van de mail.

Eerste steen
Sinds 'mensenheugenis' hebben wij bij ons huis een 'eerste steen' staan. We weten niet hoe lang de steen hier al is, wel weten we dat deze een tijd lang op de grond heeft gelegen, getuige de slijtplekken die zijn ontstaan omdat erover heen gelopen is. De steen komt uit Schagen. De meeste letters zijn nog goed leesbaar, de letters waar over heen gelopen is minder, maar we hebben het wel ontcijferd.

We zijn op internet gaan zoeken om erachter te komen in welk gebouw de steen heeft gezeten. Hierbij kwamen we op de site van het Westfries Genootschap en vonden precies wat we zochten.

De steen is 140 cm breed, 75 cm hoog en 10 cm dik. Geen kleintje dus. Toen we de steen uit de grond haalden en wilden verplaatsen, hebben we dat met zes man moeten doen.

En nu komt het: het is de eerste steen van het eerste treinstation van Schagen!
Wij vinden het zelf een heel leuke ontdekking. Hoe en waarom de steen naar Uitgeest is gehaald, weten we niet. Wie haalt het in zijn hoofd om zoiets van Schagen naar Uitgeest te halen!

De tekst op de steen luidt:
De Eerste steen gelegd door
Willem Alexander Paul Frederik Lodewyk Boogh
oud 2 jaren en 8 maanden
onder de leiding van den Heer
Henry Robert de Meer Burgemeester van Schagen

De datum en het jaar van de eerste steenlegging staan er ook op: 24 augustus 1864.

De 'Eerste steen' van het treinstation Schagen.
De 'Eerste steen' van het treinstation Schagen.

We zijn er best wel een beetje trots op dat wij deze steen hebben, alleen al om het verhaal dat erachter zit.

Het verhaal erachter

Eerste steen station Schagen
Op 24 augustus 1864 werd de eerste steen van het spoorstation Schagen gelegd. Niet zoals verwacht door burgemeester Henry Robert de Meêr die zich zeer voor de komst van het spoor had ingespannen, maar door het driejarig zoontje van postbode Gijsbert Boogh.
Het kind droeg alle voornamen van koning Willem III. De koning vond dat erg leuk en besliste dat Willem(pje) Alexander Paul Frederik Lodewijk Boogh de eerste steen van het station mocht leggen toen vader Boogh daarom had gevraagd. Burgemeester De Meêr kon dat niet erg waarderen, maar moest zich neerleggen bij een toeziende rol.

Met de komst van de tram en trein verdween de trekschuit helemaal. Dat lot trof ook de diligence. De eerste treinen gingen met hun dertig à veertig kilometer per uur meteen al acht keer sneller dan de trekschuit, maar ook sneller dan de diligences die veel oponthoud ondervonden op de slecht onderhouden wegen.
Ruim twintig jaar na de eerste Nederlandse spoorlijn van Amsterdam naar Haarlem nam de staat bij wet van 18 augustus 1860 de verplichting op zich een spoorlijn aan te leggen tussen Amsterdam en Den Helder via Zaandam en Alkmaar. Vooral de vooruitstrevende burgerij was erg enthousiast. Zij richtte onder leiding van actieve burgemeesters comités op om spoor- of trambanen langs of door eigen stad of dorp te krijgen.

Burgemeester Henry Robert de Meêr van Schagen organiseerde op eigen kosten in 1861 een demonstratieve tocht met veertig koetsjes naar Den Haag om Kamer en regering onder druk te zetten. Het gevaar bestond namelijk dat de Helderse spoorlijn ten westen van het Noordhollands Kanaal langs de binnenduinrand zou komen, een goedkope oplossing waar Alkmaar voorstander van was, maar die om begrijpelijke redenen voor West-Friesland slecht zou uitpakken. De West-Friezen kregen hun zin en de spoorlijn kwam langs Heerhugowaard, Schagen en Anna Paulowna.
Feest dus op 9 oktober 1861 toen de beslissing in Den Haag viel. De eerste feesttrein bereed op 18 december 1865 het traject Den Helder-Alkmaar: een locomotief met vijftien zandwagens van de aannemer. Eerst na het gereedkomen van het traject Alkmaar-Zaandam-Amsterdam in 1878 kreeg westelijk West-Friesland zijn verbinding met de hoofdstad.

Bron: Ach Lieve Tijd West-Friesland, deel 2 Twintig eeuwen Westfriezen en hun verkeer

 


© 1924-2017 Westfries Genootschap - Contact - Sitemap

West-Friesland, een streek met karakter binnen de Omringdijk.