Westfries Genootschap
Westfries Genootschap Archivering Bouwhistorie Creatief Westfries Geschiedschrijving Kap en Dek Landelijk Schoon

Monumentale Kerken Projector Textieloverleg Vrienden Westfries Museum Westfriese Families De Westfriese Molens

 

Delen
:



RSS

Facebook

Westfries Genootschap » Geheimen van de dijk » Hoofdstuk 4 Scharwoude (1675): Voorouders spreken

Hoofdstuk 4 Scharwoude (1675): Voorouders spreken

Samenvatting verhaal
Klaas hoort stemmen in zijn hoofd en voelt de dijk trillen. Komt die oude voorspelling uit?
Klaas hoort eerst alleen 's nachts, later ook overdag stemmen. Ze waarschuwen om de dijk te versterken, want vroeger moesten er hele dorpen worden opgegeven als de dijk weer eens doorbrak. De stemmen zijn die van zijn voorvaderen uit vervlogen tijden. Klaas weet zich er geen raad mee en denkt dat hij langzaam gek wordt, net als dorpsgek Ulbe, die ook altijd stemmen hoort. Ulbe hoort hem aan en zegt dat het bij hem ook zo begonnen is. Maar dan op een nacht komt de voorspelling toch uit. In die nacht in 1675 breekt de dijk bij Scharwoude door. Zijn de stemmen dus echt en de voorspelling ook?

Geheimen van de dijk 4

Extra informatie
De dijk breekt door
Op 1 november 1675 joeg een zware noordwesterstorm het water van de Zuiderzee hoog op. In de nacht van 2 november brak de Omringdijk bij Scharwoude door. Het water sloeg een gat van tien meter diep en het kwam tot Rustenburg en Medemblik. Veel vee verdronk, zoals in Spierdijk en Grothuizen, of vluchtte de Beemster en Schermer in. Op 15 november werd een nooddijk al weer weggeslagen. Het water kwam nu tot Hoogwoud en Aartswoud. Op Sinterklaasavond was het springtij. De hoge zee brak de dijk op twee plekken tegelijk door. Op 6 december ging ook de Zwaagdijk eraan, die Drechterland moest beschermen. Die was nauwelijks gerepareerd of op 19 december sloeg een zware storm er weer gaten in. Oostelijk Westfriesland leek hopeloos verloren.
Maar de Westfriezen gingen niet bij de pakken neer zitten. Er werd een grote heimachine ingezet, die op menskracht werkte. Rond elk stroomgat stampten ze een wijde kring van palen de bodem in. Op 26 januari 1676 waren de gaten gedicht. Toen kon het droog malen van het met zout water ondergelopen land beginnen.

Gevolgen en monument
De Omringdijk was niet zo veilig als men hoopte. Sinds de Allerheiligenvloed van 1570 waren er geen echte rampen gebeurd. Maar de overstromingen bij Scharwoude in 1675 zorgden ervoor dat er weer hard werd gewerkt aan de Omringdijk.
In 1975 richtte het Westfries Genootschap een monument op ter herinnering aan de grote ramp van driehonderd jaar eerder. Het is een monument ter ere van de Westfriese Omringdijk, maar ook van degenen die eeuwen lang bezig waren en bezig zijn om voor de dijk te zorgen. Het Westfries Genootschap onderzoekt de geschiedenis van Westfriesland en zorgt voor het behoud van de mooie dingen ervan.

Verdronken dorpen?
En die verdronken dorpen uit het verhaal? Die zijn er echt. Gawijzend lag in wat nu Wieringermeer is, ter hoogte van Aartswoud, in het verlengde van de Gouw. In 1334 werd het verwoest door de zee. Landinwaarts werd een inlaagdijk aangelegd. Gawijzend zelf zou voortaan met het omringende land de golven opvangen, als voorland voor de nieuwe dijk. Rond 1350 waren Gawijzend, Heerenkoog en gedeeltelijk Almersdorp al verdwenen. Er zijn later resten van gevonden, zoals grafkisten. Enkhuizen lag ooit een stukje buitendijks, wellicht vindt men ooit het oude kerkhof in het IJsselmeer? Oude Enkhuizers vertellen nog wel eens dat zij bij een erg lage waterstand naar oude dingen te gingen zoeken. Stenen van het fundament van het oudste kerkje zijn volgens het verhaal gebruikt voor de huidige Zuiderkerk.

Excursie met historische vereniging
Een bezoek aan de nog overgebleven halve weel aan de Zwaagdijk.
Historische vereniging Den Swaech Dijck


Historische Vereniging Oosthuizen
Raadhuisstraat 1a
Oosthuizen
www.historischeverenigingoosthuizen.nl

Historische vereniging Warder
Warder
www.historischwarder.nl

Stichting Historisch Zeevang
P.K.J. Fiedeldij Dop
Kwadijk 25
1471 CB Kwadijk
Hierin zijn de historische verenigingen van de gemeente Zeevang gebundeld.

Museumbezoek
Er is geen specifiek museum in Schardam e.o. voor ons verhaal.

Westfries Museum
Rode Steen 1
1621 CV Hoorn
www.westfriesmuseum.nl

 


© 1924-2017 Westfries Genootschap - Contact - Sitemap

West-Friesland, een streek met karakter binnen de Omringdijk.