Westfries Genootschap
Westfries Genootschap Archivering Bouwhistorie Creatief Westfries Geschiedschrijving Kap en Dek Landelijk Schoon

Monumentale Kerken Projector Textieloverleg Vrienden Westfries Museum Westfriese Families De Westfriese Molens

 

Delen
:



RSS

Facebook

Westfries Genootschap » 't Vierkant » 2002 » Nummer 2 » Pagina 3

Column Carel de Jong

Velen grijpen dit VOC-jaar aan om Jan Pietersz. Coen nog eens nadrukkelijk af te schilderen als de grondvester van het Nederlandse kolonialisme en dus als een brute moordenaar. Hebben zij gelijk? Om in te gaan op deze vraag moet je eerst iets weten over Coen zelf.

Al op 13-jarige leeftijd verliet hij de Latijnse school in Hoorn om de meest belovende opleiding van zijn tijd te volgen: de studie Italiaans boekhouden in Rome. Als een streng opgevoede jongen uit een gelovig hervormd gezin voelde hij zich niet thuis in het roomse Rome. Hij werd een in zichzelf gekeerde puber. Maar op 18-jarige leeftijd slaagde hij voor zijn diploma en was hij een van de eerste Nederlanders met een moderne commerciële opleiding.
De VOC nam hem in dienst en als 19-jarige vertrok hij als onderkoopman op een schip naar Azië. Toen het schip na bijna een jaar in Banda aankwam, liet de schipper tien man naar de wal roeien, waar zij opgewacht werden door de plaatselijke bevolking en werden van hun hoofd ontdaan. Het is niet moeilijk te raden hoe Coen voortaan over Bandanezen dacht.
Later sloot hij als gouverneur-generaal een contract met het hoofd van Banda over levering van nootmuskaat. Dat was een wurgcontract.
Het hoofd verkocht de nootmuskaat aan de Engelsen en de VOC-schepen kwamen leeg in Batavia terug.
Coen was razend, hij laadde dezelfde schepen met mannen en kanonnen en stuurde de schepen terug om represailles te nemen.
Dit heeft duizenden mensen het leven gekost. Een zwarte bladzijde in de Nederlandse geschiedenis. Was deze houding wel zo vreemd? Tijdens de slag op de Zuiderzee in 1573 werden de Hollanders en Duitsers die aan de Spaanse zijde vochten, naar het midden van de Zuiderzee gebracht en daar te water gelaten! Dit gebeurde slechts enkele tientallen jaren eerder in een tijd dat de Roomse Inquisitie enorm huishield onder andersdenkenden.
Coen had de opdracht om het specerijenmonopolie voor de VOC te verzekeren. Dat deed hij met de nodige middelen, soms met geweld, vaker met diplomatie. Ook in concurrentie met andere Europese naties, die geen haar beter waren.

 


© 1924-2017 Westfries Genootschap - Contact - Sitemap

West-Friesland, een streek met karakter binnen de Omringdijk.