Westfries Genootschap
Westfries Genootschap Archivering Bouwhistorie Creatief Westfries Geschiedschrijving Kap en Dek Landelijk Schoon

Monumentale Kerken Projector Textieloverleg Vrienden Westfries Museum Westfriese Families De Westfriese Molens

 

Delen
:



RSS

Facebook

Westfries Genootschap » 't Vierkant » 2013 » Nummer 3 » Pagina 12

Meubels in West-Friesland

Kunsthistoricus Harold D.E. Bos bespreekt een West-Fries meubel

De brandkast

Veel uit de 19e en vroeg 20e eeuw daterende brand(waarborg)kasten worden in West-Friesland nog steeds gebruikt. Een brandkast is echter geen kluis of safe, maar een ijzeren kast waarin waardepapieren brandvrij worden opgeborgen. De brandkast sluit met een grote sleutel, niet met een cijfercombinatieslot zoals bij een kluis.
Vanaf de tweede helft van de 19e eeuw zijn de brandkasten uitgevoerd in een neostijl die toen in de mode was. Daardoor lijken ze eerder op een (penant) kastje of commode. De ijzeren brandkast uit het derde kwart van de 19e eeuw op de foto is daar een goed voorbeeld van. De vormgeving is die van een smal penantkastje. De centraal aangebrachte wegdraaibare slotplaat is evenals de decoratieve hoekornamenten en de pootjes van gietijzer.

Brandkast, ijzer, in de vorm van een penantkastje. Brandkast, ijzer, in de vorm van een penantkastje, derde kwart van de 19e eeuw, geveild op 18 juni 2012 bij Veilinghuis Ald Fryslân. (foto Veilinghuis Ald Fryslân)

De ijzeren brandkast was ook wel aan de buitenzijde omkleed met een echt houten kastje. Bij de meeste was echter het ijzer beschilderd en ‘gehout’ in een imitatie van eiken, grenen of mahoniehout. Egaal in één kleur geschilderde kasten, met vergulde biesjes of ornamenten, komen ook voor. In de pronkkamer van de boerderij Ruimzicht in Nieuwe Niedorp stond rond 1900 een fraai bordeauxrood gelakt exemplaar waar - heel toepasselijk - een hoorn des overvloeds op stond. Dat brandkasten als meubels werden gezien blijkt onder andere uit boedellijsten waar ze tussen de overige ‘meubelen’ staan vermeld. Zoals op de in 1890 opgemaakte boedellijst in de boerderij Mijn Genoegen te Grosthuizen. De opsomming vermeldt in de eerste pronkkamer ondermeer: …‘twee ronde tafels en negen stoelen, twee kastjes, een brandkast en een theestoof met ketel’… IJzeren brandkasten werden in Nederland vervaardigd bij de firma's B. Lips in Rotterdam en Franses te Den Haag, maar ook in het buitenland bij Ph. Koch te Bremen en Sentry Safe in West Bromwich in Engeland.

De volgende keer zal de linnenpers worden besproken. Weet u een leuke anekdote?

Andere afleveringen van 'Meubels in West-Friesland':
'11/1 | '11/2 | '11/3 | '12/1 | '12/2 | '12/3 | '13/1 | '13/2 | '13/3 | '14/1

 


© 1924-2017 Westfries Genootschap - Contact - Sitemap

West-Friesland, een streek met karakter binnen de Omringdijk.