Westfries Genootschap
Archivering
Westfries Genootschap Archivering Bouwhistorie Creatief Westfries Geschiedschrijving Kap en Dek Landelijk Schoon

Monumentale Kerken Projector Textieloverleg Vrienden Westfries Museum Westfriese Families De Westfriese Molens

 

Facebook

Archivering » Thema's » Medemblik

Medemblik: Historie

Blik op Medemblik

Medemblik is de kleinste, maar ook de oudste stad van Westfriesland aan de vroegere Zuiderzee. Uit opgravingen is gebleken dat Medemblik reeds lang als bewoonde plaats bestond toen Graaf Floris V aan het einde van de 13e eeuw in Medemblik zijn dwangburcht tegen de pas onderworpen Westfriezen oprichtte. Medemblik kreeg als eerste stadsrechten van de Graaf. Dat was in 1289. De verjaardag hiervan wordt gevierd op 25 maart.

Medemblik schijnt gegroeid te zijn bij de monding van de Leeck, een waarschijnlijk gegraven afwatering van de binnenstad. De eerste haven werd evenwijdig achter de oost-westwaarts lopende zeedijk gegraven. De naam Oude Haven herinnert hieraan. Rond die eerste haven zijn steeds meer mensen neergestreken omdat er handel te drijven viel.

De 16e eeuw wordt ook wel de eeuw van de rampen genoemd. Grote Pier kwam in 1517 met zijn leger om de stad te plunderen; in 1555 was er een enorme stadsbrand die bij het stadhuis begon en onder meer een klooster en kerk vernielde; tenslotte had Medemblik in de Spaanse tijd zwaar te lijden; in 1572 werd de stad tot overgave gedwongen en in 1588 nogmaals belegerd. De 16e eeuw eindigde overigens goed.
In 1589 werd begonnen de Oosterhaven te graven. Die haven heeft tot op de dag van vandaag een belangrijke functie voor Medemblik. Honderd jaar na de aanleg werd van het westelijk deel (nu Westerhaven) een soort dok gemaakt door afsluiting via een speciaal geconstrueerde schipsluis. Daar verrezen werfjes, hellingen etc....
In 1811 had keizer Napoleon plannen om Medemblik als oorlogshaven aan te wijzen. Deze plannen bleven slechts op papier; Het Nieuwe Diep lag gunstiger. Wel bleef tot 1850 het opleidingsinstituut voor de marine in Medemblik in wat nu nog altijd ‘Landswerf’ heet. De aanleg van het Noordhollands Kanaal ontnam Medemblik het belang als havenstad. Er bleef uiteindelijk slechts een vissersvloot over. Doch ook deze verdween, hetgeen tot gevolg had dat een 30 jaar geleden de visafslag moest worden opgeheven.
Enige jaren later onderging de agrarische veiling in Medemblik eenzelfde lot.
Het was in de zestiger jaren van de vorige eeuw dat voor Medemblik een nieuw hoofdstuk begon, namelijk de verheugende ontwikkeling van Medemblik tot internationaal watersportcentrum. Uit diezelfde periode kan tevens als belangrijk feit worden vermeld dat een aantal industrieën kon worden aangetrokken die nu met elkaar voor vele arbeidsplaatsen zorgen.

Door deze gunstige ontwikkelingen konden extra woningen worden gebouwd en ontstond er een uitgebreid winkelbestand.
Bepaalde voorzieningen, met name voor de sport, konden worden gerealiseerd. In 1989 werden de sportvelden, ooit aangelegd op een vervallen en dichtgeslibde haven, in het centrum van Medemblik weer onder water gezet om er een moderne jachthaven met 235 ligplaatsen te kunnen realiseren. In 1999 werd Regatta Center Medemblik geopend, een jachthaven met 450 ligplaatsen en een met name voor de wedstrijdzeilsport belangrijk internationaal zeilwedstrijdcentrum met alle moderne faciliteiten.

En zo wordt de ruimte in Medemblik geschikt gemaakt voor inwoners, ondernemers en toeristen. Medemblik is nu een mooie gezellige woonstad, met nieuwe woonwijken, maar tevens een stad die de historische structuur van haar oude binnenstad wil handhaven.
Centraal in het oudste deel van Medemblik staat –vanaf 1548– het raadhuis. Het oude deel van het stadhuis dateert uit de periode 1939-1941 en is een schepping van architect Kropholler. In februari 1991 werd de nieuwe vleugel aan dit oude stadhuis door de gemeentelijke sectoren ingebruik genomen. In het stadhuis werken het gemeentebestuur en het ambtelijk apparaat voor de stad en haar meer dan 7600 inwoners. Bij dat werk neemt de zorg voor het levendig houden, het restaureren en renoveren van de oude binnenstad, waaraan Medemblik haar geschiedenis en charme dankt, één van de belangrijkste plaatsen in. Het einde van de groei is nog niet in zicht. De verwachtingen zijn gunstig en de gemeente speelt daarop in met nieuwe initiatieven. Initiatieven die vooral gericht zijn op het behoud van werkgelegenheid en de versterking van de positie van Medemblik op recreatief en toeristisch gebied.

P.S. Voor meer informatie over de geschiedenis van Medemblik, zie o.m. ‘Een nieuw Medemblikker scharre-zootje’; verkrijgbaar bij de boekhandel of aan de receptiebalie van het stadhuis á ƒ25,-.

Wognum

Nibbixwoud, Wognum en Zwaagdijk-West vormen samen de gemeente Wognum. Deze gemeente, die iets ten noorden van Hoorn in het hart van West-Friesland ligt, ontstond in 1979 na de gemeentelijke herindeling.
De ca. 8.000 inwoners kunnen gebruik maken van vele maatschappelijke, sportieve en cultureIe voorzieningen.
Zo is hier onder meer een sporthal, een bibliotheek, een openlucht zwembad, een kinderdagverblijf, een verzorgingshuis en een wijksteunpunt voor ouderen, alsmede vier basisscholen, enkele culturele- en jeugdcentra en een breed scala aan winkels.
Tientallen verenigingen en clubs, variërend van schaakclub Attaqueer tot de internationaal spelende handbalvereniging Zeeman Vastgoed SEW, bieden het nodige vertier.
Maar onze gemeente is vooral bekend om haar koren. Voor elke leeftijdscategorie is er wel een zangkoor. Het oudste – niet meer bestaande – gemengde koor "De Wognurnmers", onder leiding van dirigent Willem Saal, kreeg in het begin van de vorige eeuw landelijke bekendheid. Het jongste (gemengd) koor is opgericht in 1999 en heet Sentimental Journey.

Historie / Verklaring van de namen

Wognum:
de oudst bekende schrijfwijze is Wokgunge (ca. 980), later Woggunghem (1063), Wognem (1083), Woghenem (1156), Woggenum (1544).
Mogelijke betekenis: hem = heem, woonstee van Wogen (Wok, Wokke) en de zijnen.

Nibbixwoud:
van Nije bokswoude. Betekenis: ofwel plaats waar Bok of Bokke heeft gewoond, ofwel: box = afgepaald ontginningsgebied.

Zwaagdijk:
de omstreeks 1300 aangelegde dijk die Zwaag, beschermde. Deze is in de jaren '30 weer afgegraven. Al eeuwenlang beeft de bebouwde kom van Zwaagdijk in de volksmond de naam Zevenhuis. Lange tijd stonden hier zeven huizen, een naam die al in een akte van 1460 voorkomt.

Vondsten wijzen er op dat er reeds in de Bronstijd (1700 - 700 v. Chr.) bewoning was in Wognum. Enkele vuistbijlen en pijlpunten uit die tijd zijn aangetroffen in het gebied tussen Oosterwijzend en Dorpsstraat. Zowel uit de naamgeving als uit archeologisch vondsten kan afgeleid worden dat er al in de 10de eeuw een nederzetting is geweest in Wognum. Een oorkonde uit 1063 spreekt over een kapel alhier, die toebehoorde aan de abdij van Heiloo. Deze kapel stond op de plaats waar nu de N. H. kerk staat.
In 1406 kreeg Zwaag stadsrechten; deze rechten golden ook voor de vier huizen die toentertijd aan de Zwaagdijk stonden. De hoofdkern Wognum is gelegen op de oevers van een zeer oude stroomgeul die opgebouwd zijn uit zaveigrond. Tussen Oude Gouw – Kerkstraat en de oude veenstroompjes bij de Baarsdorpermeer bevindt zich een karakteristieke waaierverkaveling.
Dit is een overblijfsel uit de vroege Middeleeuwen (700-900) toen de eerste ontginners het veengebied in cultuur brachten. De Kromme Leek heeft zowel in Wognum als in Nibbixwoud een hoofdrol gespeeld bij de ontwatering van het toenmalige hoge veengebied.

Bovenstaande tekst is overgenomen uit de gemeentegidsen van Medemblik (editie 2001-2002) en Wognum (editie 2000-2001).

 


© 1924-2018 Westfries Genootschap - Contact - Sitemap - Privacyverklaring

West-Friesland, een streek met karakter binnen de Omringdijk.