Westfries Genootschap
Archivering
Westfries Genootschap Archivering Bouwhistorie Creatief Westfries Geschiedschrijving Kap en Dek Landelijk Schoon Monumentale Kerken

Projector Reiscommissie Textieloverleg Vrienden Westfries Museum Westfriese Families Westfriese Molens

Facebook

Archivering » WFON » 1953 » Pagina 93-98

Bij de foto's van het Bangerterrad en een oude boerderij

Eerder verschenen in West-Frieslands Oud en Nieuw, 20e bundel, pagina 93-98.
Uitgave: Historisch Genootschap „Oud West-Friesland”, 1953.
Auteur: P. Nooteboom

Onder een groot aantal documentaire foto-opnamen van Hoorn, in bezit van de heer W. IJdo aldaar en gemaakt door de heer J. C. L. van der Leij, in leven ambtenaar bij de Rijkswaterstaat, bevinden zich een tweetal afbeeldingen van het Bangerter Rad. De Commissie voor Landelijk Schoon heeft hiervan een dankbaar gebruik gemaakt en deze foto's voor de Westfriese Bundel doen reproduceren. Eén afbeelding vertoont zeer duidelijk het rad met de overhaal in de Noorderdracht, de andere stelt de vaart voor met aan het eind daarvan het rad. De heer P. Noordeloos schrijft over dit rad het volgende in zijn boek “De Veiling Vereniging de Tuinbouw”:

“Over de overtoom aan de Noorderdracht werden de schuiten aanvankelijk getrokken, zulks tot een zekere Willem Weel aan het bestuur van de stede Grootebroek, als naaste belanghebbende, voorstelde daar een windas te plaatsen. Dit zou het overhalen van schuiten belangrijk vergemakkelijken. Besloten werd op het voorstel in te gaan. Weel mocht een windas bouwen, maar zo, dat met hooi beladen wagens daar behoorlijk zouden kunnen passeren. Van elke schuit mocht hij bij dag een oortje, bij nacht een halve stuiver heffen. Bij overtreding mochten de burgemeesters van Hoorn, Enkhuizen en Grootebroek, of twee van hen, bij gezamenlijke beslissing, de windas voor rekening van Weel of zijn rechtverkrijgenden afbreken. Dit is het begin geweest van het Bangerter Rad, dat de oudsten onder ons nog hebben zien functionneren. Als verbindingsschakel in de vaart tussen Grootebroek en Hoorn heeft het goede diensten bewezen. Zelfs is er een tijd geweest, dat het stadsbestuur van Westwoud winst zag in het pachten van het rad. Op 6 December 1663 verkreeg het dit recht voor twaalf jaar op voorwaarde, dat de overtoom steeds goed schoon en glad gesmeerd zou zijn; de schuitenvoerders mochten niet afgezet worden en ook niet met “vloecken, sweren of andersints qualijck bejegent worden”. De veerschuit Enkhuizen-Hoorn had voorrang voor andere schuiten. Langs deze weg zijn eeuwen lang belangrijke hoeveelheden groenten uit De Streek naar Hoorn vervoerd.”

De gereproduceerde foto's zijn gemaakt in het tijdvak 1890-1914, zodat mag worden aangenomen, dat het Bangerter Rad is verdwenen aan het einde van de 19e- begin 20e eeuw. Mocht iemand het juiste tijdstip daarvan bekend zijn, dan houden wij ons aanbevolen voor mededeling.

Door de zorgen van de Commissie voor Landelijk Schoon werden in de jaren 1945-'52 verschillende onderhoudswerken aan gebouwen of onderdelen daarvan uitgevoerd. Als de meest belangrijke daarvan kunnen worden genoemd de restauratie van de boerderijen van de heren De Jong en Van Zelm, beiden te Zwaag en van de heren Gebr. de Boer te Oosterblokker. Voor een juist begrip van de betekenis van deze werkzaamheden ware het gewenst, dat afbeeldingen konden worden gegeven van deze gebouwen zowel vóór als nà de restauratie. De plaatsruimte in deze Bundel laat dit echter niet toe. Volstaan moet worden met de afbeelding van de hoeve van de heer Van Zelm, te Zwaag, na de restauratie. Voor al de genoemde herstelwerkzaamheden werd op verzoek van de Commissie voor Landelijk Schoon subsidie verleend door het Rijk, de Provincie en de betrokken Gemeenten.

Bangerterrad omstreeks 1900.
Bangerterrad omstreeks 1900 (foto P. Nooteboom).

Bangertermolen en Bangerterrad.
Bangertermolen en Bangerterrad (foto P. Nooteboom).

Gerestaureerde boerderij van J. van Zelm te Zwaag.
Gerestaureerde boerderij van J. van Zelm te Zwaag (foto P. Nooteboom).

Landschap met koeien in de buurt van Hoorn.
Landschap met koeien in de buurt van Hoorn.

 


Hé, is dat Westfries?

209. De helt (handvat, greep) van m'n graaf (spade, schop met naar onder spits toelopend blad).

Klik hier voor meer Westfriese woorden en uitdrukkingen.


© 1924-2020 Westfries Genootschap - Contact - Sitemap - Privacyverklaring

West-Friesland, een streek met karakter binnen de Omringdijk.