Westfries Genootschap
Archivering
Westfries Genootschap Archivering Bouwhistorie Creatief Westfries Geschiedschrijving Kap en Dek Landelijk Schoon Monumentale Kerken

Projector Reiscommissie Textieloverleg Vrienden Westfries Museum Westfriese Families Westfriese Molens

Facebook

Archivering » WFON » 1961 » Pagina XXIII-XXIV

Kanttekeningen bij het verzamelen van veld- en waternamen

Eerder verschenen in West-Frieslands Oud en Nieuw, 27e bundel, pagina XXIII-XXIV.
Uitgave: Historisch Genootschap 'Oud West-Friesland', 1961.
Auteur: J. A. Bakker.

Op 1 maart 1960 werd door mij begonnen met het werk om, gewapend met de oude kaarten van de N.A.K. (keuringsdienst voor aardappelen), de in kaart gebrachtte stukken en stukjes land van West-Friesland, indien mogelijk, te voorzien van de nog levende oude namen.

Mijn eerste gemeente was Hoogwoud. Daar immers is de voorzitter van het Historisch Genootschap 'Oud West-Friesland' burgemeester. Burgemeester Breebaart had al eens jaren geleden zijn gemeenteleden een gestencild rondschrijven gezonden met het verzoek aan de gebruikers de nog levende namen van hun landerijen op te geven. Het was bitter weinig wat er uit de bus kwam. Slechts enkele namen en bovendien waar liggen de stukken land waarvan de namen nu bekend zijn! Dat rondschrijvingen of verzoeken weinig uithaalden had ook de Afdeling Naamkunde van de Koninklijke Nederlandse Academie van Wetenschappen te Amsterdam herhaaldelijk ervaren. Direct contact en meteen registreren: dit leek mij de oplossing.

In Hoogwoud ging ik als volgt te werk. In samenwerking met de hoofdambtenaar van de secretarie tekenden wij bij de aangewezen boerderijen - de gemeente Hoogwoud telt vele veehouders - het huisnummer aan. Ik kreeg een huisnummerlijst en daarop werd aangetekend welke personen ik had bezocht en wie namen had en wie niet. We hadden een 500 stencils gemaakt van een vragenlijst, welke ik bij de adressen invulde. Deze methode was wel secuur maar zeer tijdrovend. Niet alleen voor mijzelf maar meer nog voor de mensen. Als de heer des huizes niet thuis was liet ik een vragenlijst achter, die ik de volgende dag weer ophaalde. Maar .... òf er was niet aan gedacht òf de lijst was zoek geraakt! In de gemeente Opmeer heb ik deze werkwijze ook nog gevolgd maar daarna ben ik er van af gestapt. De huidige methode is sneller en effectiever.

Geheel oud West-Friesland is nog niet in kaart doch wel alle gemeenten tussen Hoorn-Medemblik-Enkhuizen en tussen Hoogwoud-Hoorn en Ursem-Hoorn. Deze streek omvat 37 dorpen en 3 steden.
Welke gemeente aan de beurt is wordt door mij opgegeven aan Burgemeester Breebaart. Deze schrijft het gemeentebestuur aan. Dan vervoeg ik mij bij de secretaris en meestal kan ik zelf de Burgemeester onze bedoeling uitleggen. Bijna allen waren zo niet enthousiast dan toch graag bereid alle medewerking te verlenen. Hierna verzocht ik om de adressen van oude, ter plaatse geboren, ingezetenen, die zelf land bezaten of vroeger land bewerkten. Met deze adressen trok ik 'de boer' op.

Vroeger had ik bij het eerste contact de kaart nog niet bij me, maar alleen de vragenlijst en moest ik later terugkomen om, als er bijzondere namen waren, op de kaart te laten aanwijzen waar deze stukken land lagen. Nu leg ik direct de kaart op tafel zonder formulieren en beginnen we zonder meer met de kaart te bekijken.

Van de afdeling Naamkunde van de Koninklijke Academie van Wetenschappen te Amsterdam had ik vernomen dat ik mij wel vooral tot de oudste ingezetenen zou moeten wenden, doch de ervaring heeft mij anders geleerd. Ik heb oude tuinders en boeren gesproken van boven de 80 jaar en 3 zelfs boven de 90 jaar. Het resultaat was zeer gering. Deze mensen waren allen nog goed 'bij de tijd', maar ze waren te lang uit hun bedrijf om zich de oude namen nog goed te kunnen herinneren. Daarbij komt nog dat zij geen kaart kunnen lezen.
De beste bronnen zijn de landgebruikers of de eigenaars, die rond de 60 of 70 jaar zijn. Meestal staan zij nog in het volle leven en kennen hun omgeving op hun duim. Het meest echter hebben wij te danken aan de controleurs van de keuringsdienst voor aardappelen (N.A.K.). Deze komen dikwijls op het land en horen van de gebruikers de namen, die zij geven aan het perceel, dat gekeurd moet worden. Wegens de aardappelmoeheid moet de bebouwde grond worden gevariëerd en zodoende leren zij heel wat namen kennen.

Het valt op hoe verschillend de medewerking van de bewoners in diverse gemeenten is. Vaak ontmoet je direct alle medewerking, maar het kan ook gebeuren dat de deur al dicht slaat voordat je één woord hebt gezegd! 'Aan de deur koop ik niet', of 'Ik heb alle verzekeringen al'. Anderen vertrouwen het zaakje niet en dan probeer je maar bij een oudere inwoner in de buurt de namen te ontfutselen! Eén zag mij zelfs aan voor een spion en vroeg of ik mij kon legitimeren!

Van de 37 dorpen en 3 steden heb ik nu ruim 4000 namen in kaart kunnen brengen. Ik ben van dit werk gaan houden en hoop de kans te krijgen geheel West-Friesland en liefst geheel Nederland te bewerken, om zo de oude namen te behouden voor het nageslacht.

J. A. Bakker.

 


Hé, is dat Westfries?

265. Voor de kerstdagen kochten we 'n pondje volvette meshanger (jonge, vette kaas, die aan 't mes blijft hangen).

Klik hier voor meer Westfriese woorden en uitdrukkingen.


© 1924-2021 Westfries Genootschap - Contact - Sitemap - Privacyverklaring

West-Friesland, een streek met karakter binnen de Omringdijk.