Westfries Genootschap
Archivering
Westfries Genootschap Archivering Bouwhistorie Creatief Westfries Geschiedschrijving Kap en Dek Landelijk Schoon Monumentale Kerken

Projector Reiscommissie Textieloverleg Vrienden Westfries Museum Westfriese Families Westfriese Molens

Facebook

Archivering » WFON » 1997 » Pagina 91-93

Stratenmaker Klaas Mul één met de Middenweg van Heerhugowaard

Eerder verschenen in West-Frieslands Oud & Nieuw, 64e bundel, pagina 91-93.
Uitgave: Historisch Genootschap 'Oud West-Friesland', 1997.
Auteur: Ed Dekker.

Ed Dekker



Voor oudere Heerhugowaarders klinkt de naam bekend in de oren. Klaas Mul. Stratenmaker. Een man die zijn hele leven vrijwel niets anders heeft gedaan dan straatklinkers uithalen en een betere plek geven.
Klaas Mul. Als hij de lange Middenweg na elf kilometer bij het Verlaat achter de rug had, kon hij weer vooraan bij de Huygendijk beginnen. Een man uit het tijdperk van vòòr het asfalt. Een dorpscabaretier had medelijden met hem toen, in het begin van de jaren zestig, de bakstenen-bestrating van de Middenweg verdween onder een laag stinkende teer. Hij dichtte:

Als men de polder op deze asfaltwijze wil verfraaien,
zal Klaas Mul zich vol ergernis in zijn graf omdraaien.
Het is zijn levenswerk geweest en net als bij de Eiffeltoren
begon hij na het laatste stuk weer helemaal van voren.

Klaas Mul hoorde bij de Middenweg, of Middelweg zoals men vroeger zei. Een markante Heerhugowaarder, loeisterk. Ietwat nors, met onverwachte kwajongensstreken. Zoals ongemerkt een losse steen voor het passerende wagenwiel duwen, waardoor de nietsvermoedende boer zijn lading zag schuiven. Eerder werkend bij de firma Roemer in de Zuidermeer, was Klaas Mul jaren verbonden aan de Polder in Heerhugowaard. De Polder had alle wegen in onderhoud. Tot 1968, toen de gemeente deze zaak overnam.

Bussen van Keetman
Hij kwam in maart 1937 in Heerhugowaard wonen, vanuit de gemeente Spanbroek. Samen met zijn moeder Veronica Machtel en zijn jongere zuster Cornelia Geertruida. Vader Simon Mul was al overleden. Een half jaar na de verhuizing stierf moeder.

Kilometers weg zal Klaas Mul hebben hersteld. Op knietjes. Niet alleen de Middenweg. Ook de Basserweg (omgedoopt tot Stationsweg) en de Broekerweg behoorden tot zijn werkterrein. Vooral na een strenge winter was er volop werk. De dooi maakte de ondergrond zacht, waardoor de bussen van Keetman uit Winkel en vrachtwagens diepe karresporen achterlieten. Keetman vervoerde passagiers via de Middenweg naar Alkmaar. Menige uitlaat zal gesneuveld zijn. Klaas Mul en andere polderwerkers konden per slot van rekening niet overal tegelijk zijn.

Onbruikbaar geworden stenen van de Middenweg belandden op een hoop aan de Voddenweg (nu Molenweg), tegenover de later gesloopte gemeentewoningen. Op deze plek - nog herkenbaar aan de uitstulping van de berm - stond een puinbreker. De klinkers werden er vermalen tot puin. Gaten in andere paden in de polder, zoals over de Smuigeldijk, werden er mee opgevuld. Voordat stenen het lot van vermaling aan de Voddenweg wachtten, werden ze eerst gekanteld. Pas als beide zijden helemaal versleten waren werden ze afgevoerd naar de Voddenweg.

De Middenweg, de rationele verbinding dwars door de polder van noord naar zuid, verkreeg pas in de tweede helft van de vorige eeuw zijn bakstenen bestrating. Een bedrijf nam deze klus in 1865 aan voor bijna 63.000 gulden. De weg moest worden opgehoogd. Eerder was de Middenweg, die op last van Alkmaar na de inpoldering recht op de marktstad was aangelegd, niet meer dan een hobbelig landpad. Vol kuilen en gaten, die eenmaal per jaar werden opgeknapt met wentel en ait (eg).
In 1820 was besloten de Middenweg te beschulpen, waardoor er een enigszins begaanbaar voetpad ontstond. Maar de waterwegen speelden nog lang een voorname rol bij het vervoer van landbouwproducten.

In 1887 trok de arme Polder geld uit voor de beplanting. De eerste boompjes groeiden uit tot een strak, lang groen lint van het Verlaat naar de Huygendijk. De onstuitbare uitbreidingsdrift van Heerhugowaard, met onafzienbare rijen huizen aan alle kanten van de Middenweg, hebben die statige bomenrij inmiddels op diverse plaatsen wreed doorbroken; een handje geholpen door onbarmhartige slootdempingen.

Dirk Quant
Voor Klaas Mul zal elke boom langs de Middenweg zijn eigen verhaal hebben gehad. Jaren was Klaas Mul - vrijgezel - in de kost bij Manus Korver in Heerhugowaard. Tijdelijk vond hij ook onderdak bij Jaap Korver en Maartje Wester, eveneens aan de Veenhuizerweg. Drie van zijn collega's waren Simon Lodder, Piet Jonker en Simon Schilder. Ook in dienst van de Polder was Dirk Quant. Hij woonde in Sint Pancras en reed dagelijks met twee boerenwagens vol zand en stenen door de Heerhugowaard.
De vracht van Dirk Quant was bestemd voor de verharding van de belangrijkste polderwegen. Hij was zogezegd de bevoorrader van Klaas Mul. De elf kilometers van de Middenweg vergden menig ritje. Ineengedoken zat hij op het kret, achter twee zwarte paarden, met bles of witvoet. De paarden wisten ook zonder teugels de weg door het Waardse polderland te vinden.

De toenemende verkeersdrukte, die eind jaren vijftig niet aan het toenmalige boerendorp Heerhugowaard voorbij ging, luidde het einde in van het vertrouwde gezicht van de noeste mannen op knietjes. De Middenweg, kreunend onder het gewicht van vrachtwagens, raakte in het begin van de jaren zestig schuil onder een laag asfalt. Veiliger en goedkoper in onderhoud. Het levenswerk van Klaas Mul werd in rap tempo ondergesmeerd. Dat heeft hij zelf niet hoeven meemaken. Nicolaas Martinus Mul, op 1 september 1894 geboren in Wognum, stierf op 21 december 1952 in Alkmaar. Hij is maar 58 jaar geworden.

Gelukkig zijn ze niet allemaal onder 't zwart verdwenen, de stenen die Klaas Mul ooit op z'n juiste plaats heeft gelegd. Een flinke partij stenen ontsnapte aan het asfalt. Deze klinkers, nabij de smederij van G. Burger, werden goed genoeg bevonden voor hergebruik. Ze zijn verwerkt in muren van een woonhuis en schuurtje, Huygendijk 1, nabij het oude polderhuis van Heerhugowaard. Daar zitten ze nog goed.

Hensbroek, maart 1997

Bronnen:

Artikel 'De Heerhugowaardse Middenweg: het lange, groene lint dat al eeuwen Zuid en Noord verbindt', door Jan Tarnis, in:
'1629-1979, De Heerhugowaard 350 jaar droog' (feestgids).
Boek 'De Heerhugowaard, de geschiedenis van de Huygenwaert'. door J.J. Schilstra, 1981.
Archief gemeente Heerhugowaard.
Voorts mededelingen van de heren Piet Kager en Cees Modder, waarvoor hartelijk dank.

 


Hé, is dat Westfries?

22. Ik ben drie nachten te warskip geweest (te logeren). We krijgen vandaag twee warskippers (logés, logées).
Volksrijmpje:
Warskippers en vis
Bloiven maar drie dagen fris.

Klik hier voor meer Westfriese woorden en uitdrukkingen.


© 1924-2020 Westfries Genootschap - Contact - Sitemap - Privacyverklaring

West-Friesland, een streek met karakter binnen de Omringdijk.