Westfries Genootschap
Bouwhistorie
Westfries Genootschap Bibliotheek Bouwhistorie Creatief Westfries Geschiedschrijving Kap en Dek Landelijk Schoon Monumentale Kerken

Projector Reiscommissie Textieloverleg Vrienden Westfries Museum Westfriese Families Westfriese Molens

Facebook

Westfriese boeken te koop

Bouwhistorische Commissie » Projecten

Project 2020-5, Bouwersschuur, Kleingouw 60, Andijk

1. V.l.n.r. woning en schuren aan de Kleingouw 60.
V.l.n.r. woning en schuren aan de Kleingouw 60.

Beschrijving
Op de schilderachtige plek op de hoek van de Kleingouw en de Kleiakker staat dit authentieke ensemble van een woning met schuitenhok, boeten en een stenen schuur.
De oudste boet is gelijktijdig met de woning gezet rond 1920. De wand aan de zijde van het huis bestaat uit een halfsteensmuur met stucwerk aan de binnenzijde, de andere drie wanden zijn van hergebruikt hout met een gemetselde opstand. Het hout is vermoedelijk afkomstig uit een gesloopt huis gezien de kleuren blauw en rood waarin het geverfd is. Onder de drie ramen staat een tafel waarop tulpenbollen werden gepeld. Deze eerste boet meet 5.50 meter in het vierkant, de hoogte tot de hanenbalk is 2.27 meter.
De tweede schuur of boet is hoogstwaarschijnlijk later aangebouwd. Hij is 5 meter breed en 6.5 meter lang, de hoogte bedraagt 2.09 meter. Er is een houten trap naar de zolder.
Daar weer naast is een afdak aangebouwd met als afmeting: lang 9.80 meter en breed 5 meter.

De woning en de eerste schuur zijn gebouwd rond 1920.
De woning en de eerste schuur zijn gebouwd rond 1920.

De schuitenhokken liggen uiteraard aan de slootkant, ze zijn gemaakt van hout met als dakbedekking asbest golfplaten. Bij de opening aan de oostzijde is onder het dak een houten klep bevestigd die neergelaten kan worden om de nattigheid weg te houden. Het schuitenhok heeft een totale lengte van 16.25 meter. Er is plaats voor twee schuiten. Volgens mijn zegsman was het een van de grootste schuitenhokken van Andijk. Het overdekte schuitenhok én het afdak zorgden ervoor dat men de producten vanuit de schuit makkelijk en droog kon overbrengen naar de schuren.
Nadat het Grootslag veranderde van een vaarpolder in een rijpolder waren de schuiten overbodig. Hun plaats werd ingenomen door een trekker met aanhanger die vanaf de weg over het pad de oogst naar binnen bracht.

De schuitenhokken aan het water met de twee lagere schuren en de hoge stenen schuur daarachter.
De schuitenhokken aan het water met de twee lagere schuren en de hoge stenen schuur daarachter.

De grote schuur is vermoedelijk halverwege de vorige eeuw gebouwd. De binnenmaten zijn: lengte 12 meter, breedte 6.5 meter, de goothoogte is 4.80 meter. De schuur heeft een stenen muur met spouw. In de lange muur zijn aan de oostkant op de begane grond drie vier-ruits ramen en een deur en op de eerste verdieping vier ramen. In de voorkant die op de weg uitziet, bevindt zich beneden een deur en twee ramen en boven drie ramen.

Een idyllisch gezicht op woning, schuitenhok en schuren.
Een idyllisch gezicht op woning, schuitenhok en schuren.

Aan de achterkant is uitsluitend een klein luik. Het werd gebruikt om de buizen van de regeninstallatie er van buiten af doorheen te steken. Deze buizen werden bewaard op de hanebalken. Van beneden af kon men de draai niet maken in verband met de trapconstructie. Doorgaans staat de trap in de lengte van de schuur en is er een dubbele deur op het front, dat is hier niet het geval. Aan de westkant zijn geen ramen waarschijnlijk in verband met de privacy, het pand staat immers op de erfscheiding. De verdiepingsvloer is van hout ondersteund door een stalen balk. Veel andere schuren hebben een betonnen verdiepingsvloeren.

Voorzijde oudste schuur met eensteensmuur.
Voorzijde oudste schuur met eensteensmuur.

Datering
Nadat het dorp Andijk in 1916 ternauwernood ontsnapte aan een overstroming, besloot men de dijk te versterken en een bredere weg aan te leggen. Huizen en schuren moesten worden verplaatst. De woning aan de Kleingouw 60 werd rond 1920 opgetrokken uit hergebruikt materiaal.

Treed binnen in de oudste schuur, gemaakt van hergebruikte planken e.d.
Treed binnen in de oudste schuur, gemaakt van hergebruikte planken e.d.
Deur naar de tweede schuur.
Deur naar de tweede schuur.

Dirk Blom was eigenaar van dit huis en een stuk land aan de Hoeksloot en begon hier een bouwerijtje. Aan de slootkant zette hij een houten schuur met een dito schuitenhok. De tweede schuur dateert waarschijnlijk van later tijd. De grote stenen schuur die hier haaks opstaat, is naar schatting uit de jaren 50 of 60 van de vorige eeuw.

Voorzijde tweede schuur. Deze wand is bedekt met rubberroid.
Voorzijde tweede schuur. Deze wand is bedekt met rubberroid.

Eigenaren
Dirk Blom was de eerste eigenaar. Zijn zoon Henk werkte vanaf zijn twaalfde, toen hij van de lagere school kwam, bij zijn vader. Na diens overlijden nam hij het bedrijf over. Vanaf zijn geboorte in 1929 woont Henk al in deze woning. In 2020 laat zijn gezondheid niet toe dat hij er nog langer kan verblijven en hij verhuist naar een verzorgingshuis.

In de tweede schuur, de trap naar de zolder.
In de tweede schuur, de trap naar de zolder.
Deur in de tweede schuur naar het schuitenhok.
Deur in de tweede schuur naar het schuitenhok.

Gebruik
Aanvankelijk teelde Dirk Blom groentezaad voor de zaadfirma's in Enkhuizen: zaad voor slabonen, snijbonen en tuinbonen. Ook teelde hij zet-uien en een kleine hoeveelheid tulpen. De houten schuren werden gebruikt voor opslag en verwerking van deze producten.

Oudste schuur met schuitenhok.
Oudste schuur met schuitenhok.

Die tulpenteelt trok aan en werd uitgebreid, de zaadteelt werd vaarwel gezegd. Ook werden (poot)aardappelen geteeld. Naast het huis was een stuk grond. Dirk wilde dat kopen om een nieuwe schuur op te zetten. Hij besprak met zijn buurman of die samen met hem de grond wilde kopen: ieder kon dan op zijn helft een schuur bouwen. De buurman weigerde, dus kocht Dirk het hele perceel en plaatste een grote schuur tegen de erfgrens aan.
Ook deze nieuwe schuur werd gebruikt voor opslag en verwerking. De aardappelen lagen beneden en de tulpenbollen op de eerste verdieping. Om de producten goed te laten drogen werd er lucht doorheen geblazen.

Doorkijkje naar  tweede en eerste schuur.
Doorkijkje naar tweede en eerste schuur.
Deur naar de overkapping annex garage.
Deur naar de overkapping annex garage.

De bollen werden ‘gestookt’ - aan een bepaalde temperatuur blootgesteld - voordat ze de grond ingingen. De bedoeling hiervan was het verkrijgen van een mooi stevig gewas (‘en niet van dat lange sluvige spul’) en dus een vergroting van de opbrengst.
Henk Blom legde zich toe op de teelt van gladiolen. Aanvankelijk huurde hij een gedeelte van een kas in De Weere waar hij zaad zaaide en plantgoed oogstte. Later liet hij zelf een kas bouwen op het land achter zijn huis in Andijk. Deze kas is anno 2020 nog steeds aanwezig en in gebruik.

Met dank aan Henk Blom en Piet Schuitemaker voor de gegevens.

Ingang oudste schuur. Drie wanden van hout, het dak van  golfplaten.
Ingang oudste schuur. Drie wanden van hout, het dak van golfplaten.
Pellerstafel bij het raam in de oudste schuur.
Pellerstafel bij het raam in de oudste schuur.
Interieur eerste schuur met dakconstructie. Goed te zien is dat  de wanden uit veel verschillende planken bestaan.
Interieur eerste schuur met dakconstructie. Goed te zien is dat de wanden uit veel verschillende planken bestaan.
Deze planken hebben allerlei waarschijnlijk oorspronkelijke kleuren.
Deze planken hebben allerlei waarschijnlijk oorspronkelijke kleuren.

 

Vierruitsramen in de grote schuur.
Vierruitsramen in de grote schuur.
Deur aan de wegkant.
Deur aan de wegkant.
Zolder van de tweede schuur.
Zolder van de tweede schuur.
Interieur tweede schuur.
Interieur tweede schuur.
Schuitenhok, her en der op wankele palen.
Schuitenhok, her en der op wankele palen.

 

Deur in de overkapping die toegang biedt tot de schuur.
Deur in de overkapping die toegang biedt tot de schuur.
Trap naar de zolderverdieping.
Trap naar de zolderverdieping.
Doorkijk schuitenhok.
Doorkijk schuitenhok.
Rechts de grote stenen schuur.
Rechts de grote stenen schuur.
Interieur benedenverdieping.
Interieur benedenverdieping.
Luik op de zolder aan de achterzijde.
Luik op de zolder aan de achterzijde.

 


Hé, is dat Westfries?

397. Ouwerwisse (ouderwetse) stoelen hebben nog triemen (sporten, steunlatjes tussen de poten).

Klik hier voor meer Westfriese woorden en uitdrukkingen.


© 1924-2021 Westfries Genootschap - Contact - Sitemap - Privacyverklaring

West-Friesland, een streek met karakter binnen de Omringdijk.