Westfries Genootschap
Westfries Genootschap Archivering Bouwhistorie Creatief Westfries Geschiedschrijving Kap en Dek Landelijk Schoon Monumentale Kerken

Projector Reiscommissie Textieloverleg Vrienden Westfries Museum Westfriese Families Westfriese Molens

Facebook

Westfries Genootschap » Publicaties » Omringdijk » Actueel » 2010 » 14 september

Dijkdoorsnijding nabij Hoorn80

tekst Joop van Diepen
foto Netty Zander

Op de eerste september werd het Westfriese publiek wederom uitgenodigd om het resultaat te zien van de doorsnijding van de Westfriese Omringdijk. Ditmaal betrof het een locatie ter hoogte van Hoorn80.

In zijn toelichting wees archeoloog Michiel Bartels het toegestroomde publiek erop hoe deze sleuf zich onderscheidde van de twee vorige. Heel duidelijk was te zien hoe de aanvankelijk bescheiden dijk uitgroeide tot een ferm bolwerk. In het begin had de dijk, als inlaagdijk, nog weinig te duchten van het opdringerige water. Met veel voorland en een wakende dijk hoefde deze slapende dijk niet in de voorste linie te vechten. Deze situatie veranderde in het begin van de 18e eeuw toen na enkele zware stormen de beschermende dijk en het voorland werden weggeslagen. De slapende dijk werd waker. Met grote inspanning werd deze fors verhoogd, hetgeen het lijnenspel in de doorsnede duidelijk liet zien. Vanwege de diepte van de zee ter plaatse en de heersende winden was de dijk uiterst kwetsbaar. Dit noopte de bevolking extra versterkingen aan te brengen.

De sleuf bij Schellinkhout.
De sleuf bij Schellinkhout. De zwarte gebogen vlek duidt op een sloot.
Hieraan is te zien dat de dijk op deze plaats een inlaagdijk is.

Duidelijk zichtbaar was dat men zich destijds niet beperkte tot een rij palen, nee, diverse evenwijdige rijen palen werden - met primitieve middelen - aangebracht om het West-Friese land voldoende bescherming te bieden. Tezamen met het aanbrengen van veel puin. Onze voorouders zijn in hun opzet geslaagd. De laatste grote overstroming die West-Friesland teisterde werd veroorzaakt door een dijkbreuk, elders; nabij Scharwoude, aan de andere kant van Hoorn.

Dat de aanwezigheid van voorland de opbouw van de dijk bepaalt, was duidelijk te zien bij de doorsnijding ter hoogte van Schellinkhout. De dijk was duidelijk minder zwaar van opzet. Heel opvallend was de aanwezigheid van de stenen fundering van enkele dijkwoninkjes.

De groef die daarna nabij Oosterleek te bewonderen was, gaf weer een heel ander beeld. Ook hier was duidelijk de (samengeperste) veenlaag te zien, maar alhier waren duidelijk de restanten te zien van vele wierlagen die ooit als versterking werden gebruikt, deze samen met een palenrij. Deze houten verdediging verloor zijn functie toen de beruchte paalworm zijn vernietigend werk deed. Dat onze voorouders dit probleem oplosten door uit Scandinavië stenen te halen en de dijken daarmee versterkten is heden ten dage nog duidelijk zichtbaar. Deze zogenaamde Noordse stenen kenmerken de dijk aan zeezijde. Het zou een ernstige aantasting van het wezen van de Omringdijk zijn als deze keien geen saillant onderdeel meer zouden zijn van de verhoogde en versterkte dijk. Onze stichting Landelijk Schoon heeft het Hoogheemraadschap en de Provincie duidelijk op dit feit gewezen. Het ziet er naar uit dat door geldgebrek de dijk deze zeer gewenste afwerking “voor eeuwig” zal moeten ontberen.

 


Hé, is dat Westfries?

462. 't Kind zat te gnokken (begerig te kijken) naar al dat lekkers.
Als moeder vlees snijdt, staat de hond erbij te gnokken.

Klik hier voor meer Westfriese woorden en uitdrukkingen.


© 1924-2020 Westfries Genootschap - Contact - Sitemap - Privacyverklaring

West-Friesland, een streek met karakter binnen de Omringdijk.