Westfries Genootschap
Westfries Genootschap Bibliotheek Bouwhistorie Creatief Westfries Geschiedschrijving Kap en Dek Landelijk Schoon Monumentale Kerken

Projector Reiscommissie Textieloverleg Vrienden Westfries Museum Westfriese Families Westfriese Molens

Facebook

Westfriese boeken te koop

Westfries Genootschap » Publicaties » Vierkant » 2021 » Nummer 1 » Pagina 4-11

Verenigingsnieuws

Nieuws van de Bouwhistorische commissie

In het Vierkant van vorig najaar introduceerde onze commissie een nieuw project: het vastleggen van schuren en boeten die nog in de originele staat verkeren. De oproep om suggesties leverde een aantal reacties op, maar in verband met de coronacrisis zijn we nog niet bij de tipgevers op bezoek geweest.
Adressen, foto's en andere gegevens zijn nog steeds welkom bij het secretariaat van het genootschap: contact@westfriesgenootschap.nl.

Woning en schuur in 2020, de eigenaren zijn sinds 1996 Arnold Groot en Mirjam Groot-Jong.
Woning en schuur in 2020, de eigenaren zijn sinds 1996 Arnold Groot en Mirjam Groot-Jong. (foto Ina Broekhuizen-Slot)

Bollenschuur Andijk
In Andijk is in de ‘corona-luwe’ maand september een eenvoudige bollenschuur vastgelegd. Het pand staat haaks op de weg aan de Kleingouw 35 naast de bijbehorende woning. De afmeting bedraagt 10.50 bij 5 meter. Aangebouwd aan de rechterzijde is een schuitenhok van 7 bij 4 meter dat niet meer als zodanig wordt gebruikt.
De noordzijde van de schuur is een halfsteens muur die zich deels in de grond bevindt, het perceel loopt namelijk af naar achter. De twee ramen in de voorgevel zitten daardoor tamelijk laag boven de rooilijn. De oostelijke zijgevel is van hout en bevat twee deuren: één van een wc en één toegangsdeur naar de schuur. De wc werd aanvankelijk gebruikt door de bewoners van het huis, maar nadat daar een inpandig toilet was gerealiseerd alleen door de bollenpellers. De houten wand is van binnen geïsoleerd met zaagsel en houtmolm. Bij de ingangsdeur is een betonnen trapje van twee treden, ook de vloer is van beton. In de houten zoldering is een luik, een ladder voert naar de eerste verdieping.

Verplaatsing
De woning en de schuur stonden aanvankelijk aan de dijk. Nadat het dorp Andijk in 1916 ternauwernood ontsnapte aan een overstroming, besloot men de dijk te versterken en een bredere weg aan te leggen. Huizen en schuren moesten worden verplaatst. Ook deze woning én de schuur werden verzet, dat gebeurde in 1920. Het bouwjaar dateert dus van eerder, maar is niet teruggevonden.
Ten tijde van de verplaatsing was Cornelis Bloemendaal de eigenaar. In 1928 werd zijn oudste zoon eigenaar: Cornelis Bloemendaal jr., getrouwd met Grietje Buter. De schuur werd gebruikt voor opslag en verwerking van bloembollen. Arnold Groot, kleinzoon van Cornelis en Grietje en huidige bewoner van de woning, herinnert zich hoe er gewerkt werd. ‘Er stond een grote tulpenpellerstafel bij het raam. Een forse oliekachel blies door een dikke horizontale pijp met kleine openingen warme lucht in de schuur. Er was ook een ontluchtingskanaal, dat begon een stukje boven de grond en stak boven het dak uit. Zo werden de lucht en het vocht weggezogen want het was tamelijk vochtig, de schuur was immers aan de voorkant in de grond gebouwd en de betonnen vloer deed er ook geen goed aan. Boven was een naftaline-hok om de bollen te ontsmetten. Naftaline is een middel om bederf tegen te gaan.’

De zijkant van de schuur is van hout. De deuren geven toegang tot de wc (links) en tot de schuur.
De zijkant van de schuur is van hout. De deuren geven toegang tot de wc (links) en tot de schuur. (foto Ina Broekhuizen-Slot)

Gladiool
‘Opa Bloemendaal teelde een paar jaar gladiolenbollen, dat waren goede jaren. De bijnaam van Cor Bloemendaal werd dan ook Gladiool. Nadat er ziektes in de grond kwamen, stopte hij met deze teelt en stapte hij weer over op tulpenbollen.’ Vanwege de groei van het bedrijf werd in de jaren dertig achter het huis een drogerij gebouwd. Door een dikke pijp van de schuur naar de drogerij werd warme lucht geblazen. Tot circa 1975 waren de schuren in gebruik. Na de ruilverkaveling van polder Het Grootslag kon men hier niet meer met de schuit komen en werd het bedrijf verplaatst naar de Beldersweg.

Creatief Westfries

Woinig nuws?!?
Bedat alles loit stil deur de corona-maatregele; in alle verenigings ken 'r woinig dein worre voor de lede. Maar: wai werke deur! Koik maar hieronder.

Skroivendevort
De redaksie weet nag alle kere 'n mooi kwartaalblad in 't Westfries voor mekaar te kreggen!
Bè je nag gien lid? Meld je den an met de mail: skroivendevort@tiscali.nl of bel: 0229-245642. Voor € 12 kreg je 4 kere in 't jaar zô'n mooi boekie op de mat én met alle jare 'n cd d'r bai!

Sietse Wiersma
De goinige tekenings in de Skroivendevort en 'n mooie skildering as buitenkant d'r omheen, worre maakt deur Sietse Wiersma.
Hai verkoupt ok z'n oigen skilderings, drukt op kaarte en meer van zuks. Hêlegaar opnuw uitbrocht is z'n kunstkelender. Wul je z'n werk 'rs bekoike? Wat bestelle of meer wete van ôze vaste tekenaar van Skroivendevort? Koik 'rs op z'n website: www.sietsewiersma.nl. Belle en maile ken ok: 0226-312798 of info@sietsewiersma.nl.

Westfriese boeke
As je zin hewwe om meer westfriese stukkies te lezen as dut, den kè je nag altoid boeke koupe van bekende Westfriese skroivers as Siem de Haan, Theo Koomen, Jan Pannekeet, Klaas Zwier. 't Benne boeke, die zô 'n tweide leven kregge. Ze koste twei euro 't stuk, buiten de verzendkoste; ofhale ken ok. De boekeloiste kè je bekoike op: www.westfriesgenootschap.nl/creatief. Hew je nag zukke boeke leggen en is 'r gien bestemming voor? Stel ze ter beskikking voor zô'n tweide leven. Bel of mail nei: Diny Kreuk: 0228-562663 of dinybreed@gmail.com.

Skroifgroepe
Vezelf draait alles om 't werk van ôze westfriese skroivers. Tekste voor liedjes, roime en korte verhale gane gewoôn deur! Wel bedat enkeld via de digitale weg. Maar alles om mekaar in deuze moeillijke toid op goeie ideeë te brengen. ‘Effies klesse’ gaat nag niet vedder. Voor 't lesklassie kè je je wel opgeve bai Dilly Koetsier: 0228-561712 of bonsol@quicknet.nl Wanneer of alles bai mekaar komme ken, is vezelf nag ofwachte.

Leste nuws
Voor 't leste nuws vanuit Creatief Westfries ken je altoid terecht op de website: www.westfriesgenootschap.nl/Creatief.

Diny Kreuk-Breed, bestuurslid Creatief Westfries

Wat een bizarre tijd is het toch!

Bij veel verenigingen liggen de activiteiten sinds maart 2020 stil, zo ook bij de commissie Kap en Dek. Vanwege de onzekerheid van het verloop van de coronacrisis is het lastig plannen en moet er telkens worden aangepast. De cursussen van september 2020 waren uitgesteld tot februari, maar zijn nu doorgeschoven naar september 2021. Ook de veiling moest helaas geannuleerd worden.

Het missen van het contact met elkaar wordt steeds meer voelbaar. Deze stilte zou nog wel een heel poosje kunnen duren. We moeten toch positief vooruitkijken en hopen elkaar in de tweede helft van dit jaar weer te ontmoeten. Voor de cursus kap naaien, boerenhoedjes en hullen herstellen kunt u zich opgeven, zodat bij voldoende aanmeldingen data vastgesteld kunnen worden.

Handschoenen.
Handschoenen. (foto Lies Smit)

Voor de kostuumcursus zijn onderstaande data op de maandagavond ingepland:

Cursus A: 13 en 27 september, 11 en 25 oktober, 8 en 22 november en 3 januari 2022. Eventuele reservedatum 17 januari 2022

Cursus B: 20 september, 4 en 18 oktober, 1, 15 en 29 november en 10 januari 2022. Eventuele reservedatum 24 januari 2022.

De veiling is gepland op zaterdag 6 februari 2022.

Aanmeldingen bij Lies Smit, 0229-571909 of via kap-en-dek@quicknet.nl.

Boordendoosje met knopen.
Boordendoosje met knopen. (foto Lies Smit)

Voortgang restauratie molen Ceres in Bovenkarspel

Ceres, een stellingmolen die nog elke woensdag en zaterdag werkte. Iedereen in Bovenkarspel kon het zien als de wieken draaiden en er tarwe of spelt werd gemalen. Maar op 1 januari 2020 stond hij daar: een zwartgeblakerd geraamte. De nachtmerrie van elke molenliefhebber.

En toch was er hoop: grote delen van de molen zijn na de brand nog aanwezig. Het achtkant als draagconstructie was verzwakt, maar niet onherstelbaar. Onderdelen met grote cultuurhistorische waarde werden gered, mede door doortastend optreden van de brandweer van Stede Broec, Enkhuizen en Venhuizen. De brandweer kreeg de mogelijkheid water in de molen te brengen, omdat het riet met touw was gebonden, het touw doorbrandde, waardoor het riet loskwam en het achtkant behouden kon worden.
De situatie rond de molen werd direct na de brand veilig gemaakt met een afzetting en het wiekenkruis werd tijdelijk ondersteund door molenmakers Poland uit Broek op Langedijk. De molenaars startten met het veiligstellen van onderdelen en het opruimen. Direct aansluitend werden de roeden eruit gehesen en werd de kap naast de molen gezet en afgedekt.

Direct na de brand, al op 2 januari 2020, zijn alle betrokken instanties uitgenodigd voor overleg. Alle medewerking van de gemeente Stede Broec en de andere instanties werd toegezegd. Veel overleg was in de beginfase nodig. Vanaf het begin zijn we gesteund door de pers.

Van Reeuwijk Bouwmeester stelde een onderzoeksplan op met een historische waardestelling. Een zorgvuldige, cultuurhistorisch verantwoorde restauratie bleek mogelijk, met behoud van de monumentenstatus van de molen.

Het restauratieplan gaat, in aansluiting op de voorbereidende werken, uit van herstel in twee fasen. Eerst de romp wind- en waterdicht maken om verdere schade te voorkomen en dan als tweede fase herstel van de kap en het gaande werk en wieken. De totale restauratiekosten worden grofweg geraamd op € 710.000. In de voorfase (veiligstellen en opruimen) was globaal een bedrag van bijna € 90.000 benodigd. De eerste fase van de restauratie (romp) is geraamd op ca. € 240.000 en voor de tweede fase (kap, gaande werk en wieken) is nog ongeveer € 380.000 benodigd.
Om het benodigde budget bij elkaar te krijgen zijn diverse sponsoren en subsidiegevers aangeschreven. Ook ontstonden er lokaal en regionaal spontane acties. Vele acties droegen hier elk hun steentje bij. Het herstel van de molen leeft duidelijk in de omgeving.
Tevens werden vooruitlopend op de eerste fase (slogan ‘Help Ceres uit de brand’) en ook voor de tweede fase, met medewerking van De Hollandsche Molen, crowdfundingsacties gestart.
Verder besloot Stichting De Westfriese Molens met een actieplan en de slogan ‘Geef Ceres weer de wind in de zeilen’ mee te dingen naar de BankGiro Loterij Molenprijs 2020. Een prijs die elk jaar wordt uitgereikt aan een bijzondere, gezichtsbepalende molen van cultuurhistorische waarde en die de meeste stemmen van het publiek heeft gekregen. Een publieksprijs van € 75.000. Niemand in Bovenkarspel en omstreken kan de machtige molen kennelijk missen, want er werd massaal gestemd. De Ceres kreeg de Molenprijs. Een prijs die de stichting wil gebruiken om het wiekenkruis te herstellen.

Er is al enorm veel werk verzet. Vrijwilligers hielpen de molenaars met het opruimen, schoonkrabben en schoonmaken.
Ondanks de grote hitte door de brand zijn de gietijzeren bovenas en de molenstenen nog bruikbaar.
Met de uitkering van de verzekering en de eerste bijdragen kon in juli 2020 de opdracht worden gegeven aan molenmakersbedrijf Poland uit Broek op Langedijk. De molenaars en vrijwilligers hebben ook een grote bijdrage geleverd aan deze eerste fase door zelf werken uit het bestek uit te voeren. Rietdekker 't Eiland heeft de romp met riet gedekt. De eerste fase is eind 2020 opgeleverd.
Het achtkant en de veldkruisen werden versterkt. Extra zware rietlatten (gezaagd en geschonken door Het Jonge Schaap/De Zaansche Molen) zijn aangebracht. De steiger met afdekking is weer verwijderd. De met riet gedekte romp staat er weer pontificaal bij in Bovenkarspel. De vrijwilligers werken nu aan herstel van de stelling en het binnenwerk.

Het herstel van het achtkant en de veldkruisen.
Het herstel van het achtkant en de veldkruisen. (foto Joop Roersma)

Nadat een groot deel van de aangeschreven sponsors positief hadden gereageerd, kwam in december 2020 goed nieuws over een grote bijdrage van de provincie. Met het bereiken van het beoogde bedrag van € 10.000 van de tweede crowdfundingsactie (slogan ‘Van molensteen tot meel’), heeft het Prins Bernard Cultuurfonds de verdubbelaar ingezet. Hiermee was het project kostendekkend en kon nog in december de opdracht worden gegeven aan de molenmaker om de tweede fase te starten. Ook in deze fase zullen de molenaars en vrijwilligers een aantal bestekwerken zelf voor hun rekening nemen. De molenmaker werkt al aan de restauratie van de wieken.

Dankzij de inzet van velen is het de planning dat de molen mogelijk dit jaar weer meel maalt!

Stichting De Westfriese Molens

Activiteiten Westfries Genootschap voorjaar en zomer

Activiteiten Westfries Genootschap voorjaar en zomer In januari, midden in de tweede golf van het coronavirus, hebben het bestuur van het Westfries Genootschap en de desbetreffende commissies besloten dat er dit jaar net als in 2020 geen Voorjaarsstreekmiddag, geen Zomeravondwandeling in Twisk en geen Toonbeeld Westfries worden georganiseerd. De noodzaak om de verspreiding van het virus tegen te gaan en de zorg voor de gezondheid van onze leden maken deze ingrijpende besluiten noodzakelijk.

Jan Smit, voorzitter

Lekker fietsen of wandelen in eigen omgeving?

Op 26 juni komt ons jaarboek uit. Het boek wordt vanaf 30 juni bij de leden bezorgd. Wij zijn op zoek naar bezorgers, met name voor Hoorn-Kersenboogerd (postcode 1628), Andijk (deels), Schoorl/Groet en Wervershoof.
Dus wilt u een wandeling of een fietsritje in uw eigen omgeving combineren met het bezorgen van een stapeltje jaarboeken, neem dan contact op met het secretariaat. Bereikbaar van dinsdag tot en met vrijdag tussen 9 en 12 uur via 0229-217121 of contact@westfriesgenootschap.nl.

Contributie 2021

In december hebben alle leden van het Westfries Genootschap een verzoek tot betaling van de contributie gekregen. Hoewel de contributie door de meeste leden meteen betaald wordt, kan het voorkomen dat de factuur onderop de stapel terecht is gekomen. Het Genootschap stuurt deze mensen een betalingsherinnering.
Het zou natuurlijk mooi zijn als dat niet nodig was. Een herinnering brengt immers extra kosten met zich mee. Dus heeft u uw contributie voor dit jaar nog niet betaald? Maak het snel over op rekeningnummer NL60 INGB 0000 7079 13 ten name van Westfries Genootschap te Hoorn

Ingezonden gedichten

Stolpmasker

het uiterlijk vertoon
van de stolp die 'k bewoon
verhult het oud' geraamte van haar lijf
de houten stulp waarin 'k het liefst verblijf


uit: Zie de mens, W.G. Velthorst, 2017

Hai die wat te zeggen heb van moin en de moine
Hai gaat naar huis, bekoikt de zoine
En vindt hai in de zoine gien gebreke
Den mag ie vrai van moin en de moine spreke


Ingestuurd door Greetje Pater uit Zuidwolde

Wognum vanaf de Zomerdijk.
Wognum vanaf de Zomerdijk. Het Westfriese weidegebied wordt verdrongen door nieuwbouw. (foto Stichting Projector)

Van Stichting voor Landelijk Schoon Westfriesland naar Erfgoedvereniging Bond Heemschut

In het jaarverslag van de Stichting voor Landelijk Schoon Westfriesland (Jaarboek 2020) heeft u kunnen lezen over het voornemen tot ontbinding van de stichting. Vrijwel alle bestuursleden zijn op gevorderde leeftijd en al ettelijke jaren post-actief. Pogingen om bijtijds verjonging door te voeren zijn gestrand danwel gedoemd te mislukken door gebrek aan belangstelling, beschikbare tijd, geschikte deskundigheden. Veel organisaties die afhankelijk zijn van vrijwilligers zal dit bekend zijn.
Landelijk Schoon wil bijtijds voorkomen dat de inbreng vanuit dit vrijwilligerswerk langzaamaan in een (af-)glijdende schaal terecht komt. We zijn dan ook op zoek gegaan naar een nieuwe vorm en opzet met als doel de profilering, kwaliteit en daadkracht vooral richting beleidsmakers te waarborgen.
Na intensivering van onze samenwerking met andere landschappelijke en cultuurhistorische organisaties in Noord-Holland hebben we eind 2019 contact gelegd met vertegenwoordigers van de Erfgoedvereniging Bond Heemschut. Wat betreft organisatie, werkterrein en doelstellingen bieden de Bond Heemschut en het ondersteunende bureau de beste mogelijkheden voor een structurele oplossing. Inzet van de besprekingen was de overname van het takenpakket van Landelijk Schoon door de Commissie Noord-Holland van de Bond Heemschut onder gelijktijdige ontbinding van de stichting. Al snel bleek dat we wat betreft de plannen op één lijn zaten en dat deze goed aansloten op de toenemende aandacht van Heemschut voor het landschap als cultureel erfgoed en de vele bedreigingen daarvan.
Dit heeft erin geresulteerd dat de Bond Heemschut de bereidheid heeft uitgesproken om de informatie en adviesfunctie van Landelijk Schoon per 1 januari 2021 over te nemen.
Voor het Westfries Genootschap is hiermee gewaarborgd dat, met behoud van de eigen verantwoordelijkheid voor het behoud van het Westfriese cultureel erfgoed, een beroep gedaan kan worden op de deskundigheid van de Erfgoedvereniging Bond Heemschut.
Het bereiken van deze overeenstemming is weliswaar met pijn in het hart, maar gezien de omstandigheden onvermijdelijk en beantwoordt aan ons doel: de zorg voor ons karakteristieke Westfriese landschap en de kwaliteit van de advisering te continueren.

Pieter van den Berge, secretaris Landelijk Schoon

 


Hé, is dat Westfries?

361. Hoe ver ben je heen met je was?
't Loupt op 't lessie ('t loopt naar 't einde, 't is gauw klaar).

Klik hier voor meer Westfriese woorden en uitdrukkingen.


© 1924-2021 Westfries Genootschap - Contact - Sitemap - Privacyverklaring

West-Friesland, een streek met karakter binnen de Omringdijk.