Westfries Genootschap
Westfries Genootschap Archivering Bouwhistorie Creatief Westfries Geschiedschrijving Kap en Dek Landelijk Schoon

Monumentale Kerken Projector Textieloverleg Vrienden Westfries Museum Westfriese Families De Westfriese Molens

 

Facebook

Westfriese Monumentale Kerken » Christoforuskerk, (Schagen)

Christoforuskerk (Schagen)

989 - 2019
1030 jaar geloofsbeleving in Schagen

We gaan ver terug in de geschiedenis, de Westfriese Omringdijk was er nog niet en Schagen lag min of meer aan zee.

Voormalige Sint Christoforuskerk op de Markt. Voormalige Sint Christoforuskerk op de Markt. Onteigend 1572. Tekening Corn. Pronk kerk 1727.

Langs de moerassige kuststrook ontstonden kleine nederzettingen.
Zo tussen 690 en 800 werd al kennis gemaakt met het Christendom door de gezellen van Sint Willibrord. In 922 werd door graaf Dirck I de Sint Adelbert-abdij van Egmond gesticht.
In 989 wordt voor het eerst in een document de naam Scagha vermeld, Graaf Dirck II gaf de Abdij van Egmond de opdracht een houten kapel/kerk te bouwen in Scagha (op de plaats van het slot). De kanunniken van de Abdij kregen de regie over het gehele gebied wat nu Westfriesland is. De monniken verzorgden de erediensten tot de eerste pastoor van Schagen in 1357 werd aangesteld door de Graaf van Holland.
Na vier kerken, die door natuurrampen en geweld werden verwoest, is in opdracht van de Graaf van Holland, Albrecht van Beijeren, in 1394 begonnen met de bouw van twee torens en vervolgens een slotkasteel. In 1425 startte de bouw van een stenen kerk van kloostermoppen, gewijd aan de patroonheilige Sint Christoforus. Vanaf 1450 kan Schagen pronken met een kerk en een slotkasteel in het centrum van de stad. De eerste heer Willem van Beijeren, bastaardzoon van Albrecht, en zijn jonge vrouwe Johanna van Hodenpijl van Avenes hadden in de Christoforuskerk een eigen altaar en kleine kapel. Hieraan verbonden was ook een eigen geestelijke. Onder het koor bevonden de crypten voor de familie Van Beijeren van Schagen.

Reformatie
Alle Katholieke kerken kwamen in 1572 op last van de Staten Generaal, ook die van Schagen gelegen in het waterrijke gebied, vrijwel geruisloos in handen van de Gereformeerden. Altaren en heiligenbeelden werden uit de kerk verwijderd.

Maria Boodschap zusterklooster. Maria Boodschap zusterklooster - Witte gevel Schuilkerk 1708. Pastorie 1860 (Drie panden naast elkaar).

De gevolgen waren groot: Katholieke erediensten werden verboden, veel kerken gingen over in andere handen en geestelijk leiders en priesters werden vervolgd. Dat leidde tot grote weerstand. In de ‘Heerlijkheid Schagen’ vielen ook de kerkendorpen Barsingerhorn, Haringhuizen, Valkoog en Kolhorn onder het bewind van de heer van Schagen. Gelukkig werden door slimme Katholieken veel gebruiksgoederen, schilderijen en meubilair gered, anders waren deze spullen zeker op de brandstapel beland. Vandaag de dag zijn de geredde spullen nog te zien in Sint Christoforuskerk en de pastorie. Schagen is nog steeds dankbaar voor de bezorgdheid van de Katholieken toen.

Schuilkerken
Na het verlies van de kerk in 1572 werden in het geheim vieringen gehouden in boerenwoningen en schuren. In 1708, na een gedoogbeleid, werd een schuilkerk aan de Molenstraat in gebruik genomen door een bemiddelde pastoor Petrus Sibij, zoon van een ‘chirurgijn’. Hij schafte acht grote zwaar zilveren kandelaren en klein kerkelijke gebruiksgoed aan. Hij bestelde in Antwerpen een prominente preekstoel met luifel en kuip en een fraai Christoforusbeeld.

Christoforuskerk 1883. Christoforuskerk 1883.

Rechts van de schuilkerk werd een pastorie gebouwd. De bouwpastoor en deken was Hendrick van Lith 1860 tot 1872. In 1860 werden tijdens een zware Pinksterstorm meer dan 120 woningen zwaar beschadigd. In 1865 kwamen, op voorspraak van pastoor Van Lith, de Congregatie Zuster van Liefde van Tilburg naar Schagen. Links van de schuilkerk werd een klooster/communiteit ingericht met de naam ‘Maria Boodschap’ Het gebouw heeft meer dan 100 jaar dienst gedaan.
Christophorus Philippona, de pastoor in Schagen vanaf 1877 tot 1887, werd benoemd tot bouwpastoor. Hij bracht het kerkbestuur in contact met architect Alfred Tepe die diverse kerkgebouwen heeft ontworpen, waaronder de bekende Jezuïetenkerk ‘De Krijtberg’ in Amsterdam, de Sint-Michaëlkerk in Harlingen en de Sint-Werenfriduskerk in Workum. Alfred Tepe ontwierp voor Schagen een prachtige neogotische kruisbasiliek. Op 20 september 1881 werd de eerste paal van de nieuwe kerk geslagen. Op zondag 21 oktober 1883 was de feestelijke inzegening voor de Sint Christoforus-parochie. De kerkinwijding met waardigheden, regiopriesters en hoofdcelebrant bisschop van Haarlem Mgr. C.J.M. Bottemanne werd ingeluid. In de pastoriezaal prijken schilderijen van de twee bouwpastores Pastoor van Lith(1860) en Pastoor Philippona (1880).

21 oktober 2018 bestaat de kerk 135 jaar.

Keinskapel
Op 13 januari 1510, op de naamdag van Sint Pontianus van Spoleto, is tijdens de Sint Pontiaansvloed een Portugees schip vergaan in het Zijpergat boven Schagen.

Aangespoeld in 1510 Maria aan de Keins. Aangespoeld in 1510 Maria aan de Keins. In bewaring Westfries museum.

Aan het schip hing een boegbeeld. Dit beeld raakte door het watergeweld los. Heel bijzonder: door gekrijs van een kind werd het beeld gevonden door jutters op het strand aan de Keins.
Na schoonspoelen in de waterput aan de Keins zijn bijzondere miraculeuze wonderen gebeurd. Dit was de aanleiding in 1519 tot bouw van een kapel naast de put, gewijd aan deze Maria. Dit op initiatief van de kleindochter van de eerste Heer Willem van Schagen, Vrouwe Josina van Beijeren van Schagen. Zij werd beschermvrouwe en ontfermde zich over de kapel. In 1585 werd de kapel verwoest door een verlate reformatie wraakactie van Tate Gerritsz.
Mariakapel op de Keins. Mariakapel op de Keins.

De Mariadevotie heeft na de verwoesting van de kapel altijd voortbestaan rond de waterput. Pas in 1924 heeft de toenmalige pastoor van Schagen het stukje grond gekocht waarop de waterput stond. In het Mariajaar 1954 is de huidige Mariakapel in verkleinde versie herbouwd. Het oorspronkelijke Mariabeeld is te kostbaar en is voor onbepaalde tijd in bewaring in het Westfries Museum in Hoorn. Nu kan iedereen genieten van dit historische Mariabeeld, oorspronkelijk van 1475. Kunstenaar Jules Rummens heeft een passend Mariabeeld vervaardigd voor de Keinskapel. Wekelijks komen zeer velen naar de kapel, waar absolute stilte heerst, voor stil gebed en het branden van een kaarsje.

In 2019 is Keins 500 jaar een devotieplaats.

Contact:
Sint Christoforus parochie
Ged. Gracht 64
1741 GK Schagen
E-mail: info@rkkerkschagen.nl
coordinator@rkkerkschagen.nl
Tel: 0224-212415

 


© 1924-2018 Westfries Genootschap - Contact - Sitemap - Privacyverklaring

West-Friesland, een streek met karakter binnen de Omringdijk.