Gehouden door voorzitter Jan Smit tijdens de algemene ledenvergadering van het Westfries Genootschap in de Grote Kerk in Schagen op zaterdag 2 september 2017
Wij onderbreken onze vergadering voor de uitreiking van de Westfrieslandprijs.
Voor de toekenning van deze prijs bestaat een reglement dat is goedgekeurd door het algemeen bestuur van het Westfries Genootschap. Het dagelijks bestuur beslist over de toekenning van deze prijs op basis van het advies van een onafhankelijke adviescommissie van drie personen.
Dit jaar is gekozen voor een kandidaat in de categorie historische verenigingen en stichtingen.
Westfriesland is in het rijke bezit van een groot aantal historische verenigingen. Naast het Westfries Genootschap, dat het gebied binnen de Westfriese Omringdijk als werkgebied heeft, zijn er in Westfriesland naar schatting nog circa 35 plaatselijke historische verenigingen of stichtingen actief. Hierna zal ik deze gemakshalve allemaal als plaatselijke historische verenigingen aanduiden.
Ook al is de groei er op een aantal plaatsen wel uit, toch leiden veel plaatselijke verenigingen een bloeiend bestaan. Dat is een goede zaak. Net zoals het Westfries Genootschap zetten veel plaatselijke historische verenigingen zich in voor de cultuurhistorie van Westfriesland. De plaatselijke historische verenigingen leveren waardevolle bijdragen aan het onderzoeken en beschrijven van de geschiedenis van ons werkgebied. Iedere plaats heeft zijn eigenheid, maar er zijn ook veel raakvlakken tussen de diverse plaatsen. Westfries Genootschap en de plaatselijke historische verenigingen hebben elkaar nodig. Samenwerking en kennisuitwisseling op allerlei gebieden is van groot belang.
Er zijn oude en jonge historische verenigingen, vaak heel actief en met veel mooie activiteiten. Het Westfries Genootschap is opgericht in 1924, maar is niet de oudste in ons werkgebied. Vereniging Oud Hoorn is opgericht in 1917 en viert dit jaar dat zij 100 jaar bestaat. Een andere historische vereniging die dit jaar een feestje viert is de Vereniging Oud Stedebroec. Zij bestaat dit jaar 25 jaar.
Dat het Westfries Genootschap het werk van de plaatselijke historische verenigingen op waarde weet te schatten blijkt uit het feit dat er in deze categorie al twee keer eerder een Westfrieslandprijs toegekend is. In 1982 was dat aan de Vereniging Oud Hoorn en in 1991 aan de Vereniging Oud Enkhuizen.
Dit jaar valt de eer te beurt aan de Historische Stichting De Cromme Leeck die als werkgebied de dorpen Nibbixwoud, Wognum en Zwaagdijk-West heeft. Deze vereniging bestaat dit jaar 20 jaar. Mag ik voorzitter Ina Broekhuizen, vice-voorzitter Joke Admiraal en secretaris Trudy Schouwe van deze stichting vragen om naar voren te komen?
Van links naar rechts: Jan Smit, Ina Broekhuizen, Joke Admiraal en Trudy Schouwe. (Foto Frans Leek)
Ik zal een paar punten uit het advies van de commissie voor de Westfrieslandprijs citeren:
1.In het voorjaar van 1998 verscheen het eerste jaarboek en werd de eerste tentoonstelling gehouden over oude verenigingsvaandels en werd een wandel- en vaarexcursie georganiseerd langs een deel van de Kromme Leek.
2.In 1999 verkreeg de Stichting aan de Grote Zomerdijk het zogenaamde ‘Huis van Oud’ in eigendom, startte met fondswerving, organiseerde met vrijwilligers de verbouw en restauratie, en opende op 15 mei 2004 de deuren. Er is een eigen onderkomen ontstaan op een historische plek, geschikt voor kleinschalige tentoonstellingen en activiteiten. Op het erf werden een oude brongasinstallatie en een zogenaamde Bosmanmolen gerealiseerd uit educatieve overwegingen.
3.Met een redelijk stabiel aantal donateurs (725-750) bestaat er binnen de gemeenschappen een aanzienlijk draagvlak, en verkeert de vereniging in financieel opzicht in goede staat.
4.De stichting heeft een aantal vaste jaarlijkse vaste activiteiten, waarvan ik er een aantal noem:
a. Verschijnen van het jaarboek, inmiddels 20 delen.
b. Vanaf maart tot en met september is het Huis van Oud open voor het publiek op de zondagen. Jaarlijks is er een wisselende tentoonstelling. Dit jaar is het thema: ‘Wie skroift die bloift’.
c. Op de eerste zondag van iedere maand vindt er bovendien een aanvullende extra thematische activiteit plaats.
5.De website van de Stichting spreekt tot de verbeelding en is zeer informatief. Ook de daarin aanwezige beeldbank met duizenden foto's maakt indruk.
6.Bijzondere projecten zijn bijvoorbeeld:
a. De uitgave van boeken zoals De Terugblik in 2000 en het Dagboek van Pieter Groot Dzn. in 2017.
b. Planten van een Koningslinde in de kern Wognum.
c. Uitgave van historische ansichtkaarten.
d. Het uitbrengen van de film ‘De laatste boer van Zwaagdijk-West’.
e. Redding en herplaatsing van een plastiek bij de school De Speelwagen.
De adviescommissie roemt de veelheid en de diversiteit van de activiteiten van de stichting en het enthousiasme en de creativiteit waarmee het bestuur en de vrijwilligers werken.
Het is mij dan ook en groot genoegen om namens het Westfries Genootschap aan deze stichting de Westfrieslandprijs 2017 toe te kennen. Bij deze prijs horen een oorkonde en een geldbedrag van € 1.000. Op de oorkonde staat:
Het bestuur van het Westfries Genootschap heeft besloten de Westfrieslandprijs 2017 toe te kennen aan de
Historische Stichting De Cromme Leeck
vanwege haar inzet voor het vergroten van de kennis van de historie van Nibbixwoud, Wognum en Zwaagdijk-West. De vele publieksgerichte cultuurhistorische activiteiten zijn ook voor anderen dan inwoners van genoemde dorpen van belang en vormen een goed voorbeeld voor soortgelijke initiatieven in andere plaatsen.
Schagen, 2 september 2017
J. Smit
Voorzitter
J. Wittink
Secretaris
Van harte gefeliciteerd!
In de jaren zestig van de vorige eeuw zijn er in opdracht van het ministerie van Landbouw en Visserij luchtopnames gemaakt van ruilverkavelingsgebied De Gouw. De foto's zijn afgedrukt in zwart-wit en hebben een afmeting van 1 meter bij 1 meter.
Het zijn interessante beelden van vóór de meeste dorpsuitbreidingen.
Deze foto's bevinden zich op het secretariaat. Het Westfries Genootschap gaat ze uitlenen aan elke historische vereniging die ze wil gebruiken. Het zijn twaalf foto's. Op bijgaande afbeelding kunt u zien welke dorpen op welke foto staan.
Klik hier voor een grotere afbeelding.
(4 MB, de afbeelding opent in een nieuw browservenster.)
Vorig jaar verwierf Vereniging Hendrick de Keyser, de landelijk werkende organisatie die zich inzet voor het behoud van historische huizen, het prachtige langhuis in Oosterleek, op nummer 39, misschien wel beter bekend als het huisje van Opoe Balk. Het langhuis was erg vervallen en daarom toe aan een grondige restauratie. Deze is inmiddels in volle gang, waardoor het langhuis na al die tijd langzaam maar zeker weer een thuis wordt.
Een belangrijk onderdeel van het pand dat de periode van leegstand helaas niet heeft overleefd, is de oude betegeling van de 18e-eeuwse rug-aan-rug schouw. De twee schouwen in de keuken en woonkamer waren versierd met in totaal tien prachtige tegeltableaus. Dit waren de absolute pronkstukken van het langhuis. Boven de beide haarden prijkten bokalen, gevuld met kleurrijke bloemen, links en rechts waren kleinere tegeltableaus te zien met boerentaferelen, vogelkooitjes en meer bloemenvazen. Deze tegeltableaus zijn tijdens de lange periode van leegstand uit het pand gestolen en niet meer te traceren.
Om de restauratie te bekronen is de vereniging een crowdfundingsactie via de website van het crowdfundingsplatform Voordekunst gestart: een inzamelingsactie om antieke tegeltableaus te kunnen aanschaffen die vrijwel identiek zijn aan de originele tableaus die vermist zijn. De restauratie van het langhuis zelf heeft al zoveel geld gekost dat het vullen van de leeggehaalde schouwen op dit moment niet haalbaar is zonder steun van buitenaf. Met het opgehaalde bedrag hoopt de vereniging in ieder geval de twee grootste tegeltableaus te kunnen financieren, en zo de authentieke sfeer terug te halen naar het langhuis.
Wie een bijdrage wil leveren kan dat doen via:
https://www.voordekunst.nl/projecten/5767-restaureer-mee-en-red-een-tegel-1.
Via deze link is ook meer informatie over het restauratieproject te vinden.
Het Jongfryske Mienskip kwam op zaterdag 10 juni naar Westfriesland: Veertig Friezen uit de provincie Friesland en uit noord- en oost-Friesland in Duitsland.
Het was een bijzondere dag.
Doel van het Jongfryske Mienskip is een inter Friese verbinding leggen, die zaterdag was Westfriesland aan de beurt.
Ze richtten zich op de 13e eeuw en op de gezamenlijke Noordzeecultuur.
Ze werden ontvangen in museumboerderij West-Frisia aan de Koningspade Hoogwoud. Vooral de gebouwde kapel van de stichter van het museum Adriaan Donker had hun aandacht.
Aan de Berkmeerdijk hoorden ze hoe Willem II, graaf van Holland en Zeeland, rooms-koning van het Duitse rijk sneuvelde door de Westfriezen die niet onderhorig wilden zijn en voor hun vrijheid vochten.
In de Ouddorperpolder nabij dwangburcht de Nieuwenburg maakten ze een ‘statement’, door twee rvs-bordjes te plaatsen.
Ook werden eikenbomen geplant, ‘afstammelingen’ van de Opstalboom.
Dit alles werd opgenomen door Omroep Fryslân.
Bericht Omrop Fryslân: http://www.omropfryslan.nl/nijs/724864-friezen-ut-alle-hoeken-sykje-ferbining
Tekst: Netty Zander, foto's Tom Wester en Netty Zander
De rooftocht van Grote Pier en zijn troepen vond dit jaar vijfhonderd jaar geleden plaats. Plunderend en brandstichtend trok de Fries Pier Gerlofs Donia destijds met zijn troepen door Westfriesland. Vijfhonderd jaar later staan wij stil bij deze afschuwelijke gebeurtenissen, die voor menig Westfries grote gevolgen hadden.
Op zaterdag 24 juni organiseert Stichting Kasteel Radboud in samenwerking met het Westfries Genootschap en het Westfries Archief een avond met lezingen. Sprekers zijn:
- Ben Dijkhuis, historicus gespecialiseerd in de geschiedenis van Kasteel Radboud. Hij zal een beeld schetsen van het kasteel in de 16e eeuw.
- Hans Mol, bijzonder hoogleraar geschiedenis van de Friese landen te Leiden en verbonden aan de Fryske Akademy. Zijn inleiding gaat over de Friese volksmilities en de politieke achtergrond van de strijd in en om het gewest Friesland.
- Mark Raat, historicus. Hij vertelt over zijn onderzoek naar de belegering van Medemblik en West-Friesland (25 juni 1517). Wat zijn feiten en wat is fictie?
Plaats: Kasteel Radboud: Oudevaartsgat 8 te Medemblik
Inloop: vanaf 19.30 uur
Aanvang: 20.00 uur
Kosten: € 4 per persoon, te voldoen bij de kassa die toegang geeft tot het evenemententerrein. Na betaling kunt u over het evenemententerrein naar het kasteel lopen. Consumpties zijn voor eigen rekening.
Kasteel Radboud. (Foto uit het Westfrieslandspel)
Op zaterdag 24 juni organiseren het Westfries Genootschap en het Westfries Archief een Grote Pier-fietstocht. De fietsroute start in Medemblik en gaat langs de route die de troepen van Grote Pier in 1517 ook gingen. Om deze tocht niet te lang te maken loopt de route van Medemblik naar Wognum en van daaruit naar Opperdoes. Heen en terug zo veel mogelijk langs verschillende wegen. De totale afstand is ongeveer 37 kilometer.
De deelnemers kunnen een bezoek brengen aan Molen de Hoop in Wervershoof met onder andere de expositie over Theo Koomen, Museum Jan Duim in Hauwert en de expositieruimte van de historische vereniging Twisca, de Karckezolder.
In Opperdoes wordt op deze dag van 15.00 tot 18.00 uur een voedselmarkt gehouden. De dorpskerk is van 11.00 uur tot 18.00 uur open voor bezichtiging. In de kerk zijn tekeningen en werkstukken te bezichtigen van kinderen van de basisschool met als thema Grote Pier.
Voor sommige van de bovengenoemde bezienswaardigheden is een kleine bijdrage verschuldigd.
In de routebeschrijving behorende bij de fietstocht zal aangegeven worden hoe men vanaf het officiële eindpunt van de route weer bij het beginpunt in Medemblik kan komen.
Start fietstocht: tussen 10.00 en 13.00 in Medemblik aan de Pekelharinghaven ter hoogte van lunchroom NED 1671 (huisnummer 51)
Aankomst fietstocht: tussen 11.00 en 17.00 uur in Opperdoes bij de dorpskerk.
Kosten deelname fietstocht: € 2 per persoon.
Cadeautje: voor elke deelnemer ligt er op het eindpunt een Westfries cadeautje klaar.
Kasteel Radboud. (Foto Frans Leek)
Herdenking 500 jaar Grote Pier
Kasteel Radboud, het Westfries Genootschap en het Westfries Archief organiseren de komende maanden tal van activiteiten in het kader van “500 jaar Grote Pier”. Op 25 juni 2017 is het namelijk precies vijf eeuwen geleden dat Fries-Gelderse huurlegers een grootschalige roof- en plundertocht ondernamen in Westfriesland. Deze gebeurtenis is vooral bekend geworden door de betrokkenheid van Grote Pier en zijn beleg van Medemblik. De stad ging volledig in vlammen op, waarna ook omliggende dorpen het moesten ontgelden. De zogeheten Zwarte Hoop, een door hertog Karel van Gelre ingehuurd leger, vervolgde zijn tocht richting Alkmaar, om via Haarlem uiteindelijk tot in Asperen huis te houden.
Tentoonstelling t/m 7 januari 2018
‘Enteren! Piraten in Westfriesland’ in Kasteel Radboud te Medemblik. Maak kennis met het piratenleven en het middeleeuwse kasteel uit 1288. Wat u zeker niet mag missen is de replica van het zwaard van Grote Pier!
Zie: www.kasteelradboud.nl.
Kasteel Radboud in de Stedenatlas van Blaeu (1649). Bron: Westfries Archief.
Middeleeuws Festijn 24 en 25 juni 2017
Cranenburch Events organiseert in en rondom Kasteel Radboud te Medemblik een middeleeuws festijn. Op beide dagen wordt de belegering van het kasteel nagespeeld. Slotvoogd Joost van Buren verdedigt zijn burcht fier! Zal het Grote Pier deze keer wel lukken het kasteel te veroveren?
Prijzen en openingstijden zie: www.cranenburchevents.nl.
Voor meer informatie over activiteiten in en om Kasteel Radboud.
Zie: www.middeleeuws-festijn.nl/locaties/radboud/.
Grote Pier fietstocht 24 juni
Historische fietstocht (37 kilometer) langs een gedeelte van de route van de manschappen van Grote Pier. Start en inschrijving tussen 10 en 13 uur aan de Pekelharinghaven ter hoogte van NED 1671; einde bij de dorpskerk van Opperdoes tussen 11 en 17 uur. Deelname € 2,-.
Lezingenavond 24 juni
Gezaghebbende historici vertellen over de geschiedenis van Grote Pier, Kasteel Radboud en de strijd om het Friese gewest. Aanvang 20:00 uur, toegang € 4,-, locatie Kasteel Radboud.
Zomermarkten 15 juli en 5 augustus
De markt op 15 juli in het Van Houweningepark en het Bagijnhof in Medemblik staat in het teken van Grote Pier. Op 5 augustus is het thema: de middeleeuwen.
Zie: www.stemmedemblik.nl.
Standbeeld van Grote Pier in Kimswerd (Friesland) Foto: Mark Raat.
