Bouwens, Aris (1944-2024)

Aris Bouwens, geboren in 1944, had een groot feest al ver voor zijn tachtigste verjaardag ingepland en bij iedere tegenslag zei hij: ,,Het gaat goed, ik ben er nog, ik ga nog niet dood hoor, want ik word tachtig.’’ Het mocht niet zo zijn, de rasverzamelaar uit Noord-Scharwoude, die bekendheid verwierf met zijn museumwinkeltjes en het ‘Theater op Skoôt’, overlijdt op 5 mei 2024 op 79-jarige leeftijd.

 

Het verzamelen zit er al vroeg in bij Aris Bouwens. Als bakkersknecht bij zijn vaders bakkerij (al sinds 1878 gevestigd aan de Dorpsstraat), vertegenwoordiger in beschuit, melkboer in Noord-Scharwoude en marktmeester op de Zwarte Markt in Beverwijk is hij altijd onder de mensen en dan kom je nog eens wat tegen. Soms zelfs in het buitenland, want zijn enorme verzameling Nederlandse emaillen reclameborden – van Persil tot KG Koffie en Thee, van Ringers Chocolade tot Osinga's Tabak – is begonnen met een in Engeland gekocht reclamebord: 'News of the World, here for sale'.

 

Met de toonbank van een bakkerij krijgt zijn verzameling winkelblikken, reclameborden, kruideniers- en rookwaren een duw in de richting van de latere museumwinkeltjes: ,,Die bakker zette hem bij het grof vuil en ik mocht hem wel hebben. Bij mijn moeder kon ik op zolder terecht met mijn spullen. Op en om die toonbank kon ik ze kwijt en maakte er een bakkerswinkeltje van. Daarna kon ik het interieur van een opgedoekte sigarenwinkel in Alkmaar overnemen en later het interieur van een kruidenierswinkeltje. Zo heb ik daar op zolder m'n vijf winkeltjes bij elkaar gescharreld.''

 

,,Het verslavende van verzamelen is dat je steeds meer wilt. Het jagen op sommige dingen is nog leuker dan het hebben. Maar tegelijkertijd is het een ongevaarlijke vorm van hebzucht. 'Ik heb een hekel aan verzamelaars, want die willen alles hebben wat jij niet kwijt wilt!', zei iemand eens tegen mij.''

 

De indrukwekkende collectie van Aris Bouwens betreft vooral de periode 1920-1970, waarin ieder dorp nog zijn eigen winkeltjes heeft. De zeven kilometer lange Dorpsstraat van de Langedijker dorpen telt in 1960 nog meer dan 230 winkels en bedrijfjes, weet Aris. ,,Het had iets genoeglijks, dat nu verdwenen is.''

 

Zo’n vijfentwintig jaar is de verzameling een succes geweest. Aris – en niet te vergeten zijn vrouw Corrie – krijgen jaarlijks acht- tot tienduizend bezoekers over de vloer. Maar ze gaan stoppen. Al in december 2008 kondigt Aris Bouwens – op zijn kerstkaarten! – de sluiting van zijn museumwinkeltjes aan. In juni 2009 wordt hij 65 jaar, daarna volgt het einde van de zolder boven de vroegere bakkerij van zijn vader. ,,Ik heb dan vijftig jaar gewerkt. Mijn Westfriese gastenavonden in het huiscafé blijven nog. En ik wil meer buiten de deur optreden'', zegt hij in een interview.

 

Maar het loopt anders. De kandidaten die in beeld zijn om zijn winkeltjesverzameling over te nemen, haken af. Aris komt terug op zijn besluit en gaat door. Niet meer met vaste openingstijden: bezoek alleen op afspraak. Maar zo’n zes jaar later komt er toch een eind aan en Aris begint aan de verkoop van zijn spullen op Marktplaats.

 

,,Van de zomer word ik 71 en als er wat met mij gebeurt, wil ik mijn vrouw en kinderen niet met al die spullen opzadelen. Mijn drie kinderen vinden het best leuk wat ik doe, maar die zeggen 'Vader, je hebt het zelf verzameld, je ruimt het zelf ook maar weer op'.'' En daarmee gaat Aris volop aan de gang. ,,Maar'', zegt hij, ,,sommige spullen bewaar ik, zoals mijn verzameling houten schooltassen.''

Wat dan ook blijft, is het interieur van 'Café & Tooneelzaal De Toekomst', oftewel het mini-theatertje in de voormalige koolboet bij huize Bouwens. Met z'n jukebox, z'n bijna honderd jaar oude piano en z'n emaillen reclameborden en schilderijen aan de wand.

 

Er is krap plaats voor ongeveer veertig bezoekers (vandaar dat de voorstellingen onder de noemer 'Theater op Skoôt' plaatsvinden), maar artiesten uit binnen- en buitenland komen er desondanks graag. Robert-Jan Stips, Jeroen Zijlstra, Tim Knol, Lenny Kuhr, ze voelen zich niet te groot voor dit kleine theater. Net zo min als de Australische singer-songwriter Toby Beard en de Amerikaanse zanger Gregory Page. In totaal hebben er zeker honderd artiesten opgetreden.

 

Naast zijn meestal uitverkochte theateravonden organiseert hij ook een keer per maand gastenavonden, met 'Westfriese verhaaltjes, lekker eten, altijd muziek en elke keer weer anders.' Verder biedt hij onderdak aan schrijversgroepen van Skroivendevort, die bij Aris hun creativiteit in het Westfries kwijt kunnen. En als er dan tijd over is, treedt hij zelf op tijdens bijeenkomsten, waar men graag naar zijn eigen Westfriese verhaaltjes wil luisteren.

 

Maar aan al deze activiteiten komt een einde in 2020. Aris revalideert dan in het Magnushof in Schagen. Zijn gezondheidssituatie en zijn leeftijd brengen het echtpaar Bouwens tot het besluit om ermee te stoppen. Een jaar eerder is nog wel zijn boek ‘Aars, ’t moet gewoon Aars’ verschenen. Een uitgave met verhalen en gedichten, uiteraard in het Westfries en voorzien van tekeningen en foto’s van Sietse Wiersma. Na een lange ziekteperiode, waarin ook dementie wordt vastgesteld, overlijdt Aris Bouwens in het hospice in Alkmaar.

 

Bronnen:
Rasverzamelaar met een theaterhart, Noordhollands Dagblad 8 mei 2024, Roel van Leeuwen.
Museumwinkeltjes sluiten, Aris Bouwens gaat door, Jaarboek West-Friesland Oud & Nieuw 2015, Peter Smit.

 

Tekst samengesteld door: Peter Smit te Alkmaar (2024).