Het Westfries Archief doet weer mee aan de Landelijke Archievendag. Dit jaar is het thema “Oorlog en Vrede“. De Historische Vereniging Oud Medenblick, de Vereniging Oud Stede Broec, de afdeling Oostelijk West-Friesland van de Nederlandse Genealogische Vereniging en de Stichting Westfriese Families verlenen hun medewerking aan deze dag. Verder zijn een viertal sprekers bereid gevonden een boeiend verhaal te houden over oorlogshandelingen waar West-Friesland of West-Friezen een rol in speelden.
Ook kinderen vanaf ongeveer 10 jaar zijn van harte welkom. We kunnen ze prachtige dingen laten zien in het archiefdepot.

De Landelijke Archievendag vindt plaats op 17 oktober van 10.30-16.00 uur in het Westfries Archief aan de Blauwe Berg 5c te Hoorn. Iedereen die belangstelling heeft voor de geschiedenis van West-Friesland is van harte welkom.

Toelichting:
De afdeling Oostelijk West-Friesland van de Nederlandse Genealogische Vereniging en de Stichting Westfriese families zijn aanwezig om stamboomonderzoekers wegwijs te maken.

De historische verenigingen uit Medemblik en Stede Broec zijn aanwezig met een stand. U kunt informatie verkrijgen over de activiteiten van deze verenigingen.

Op de mini-kolfbaan kunnen bezoekers onder deskundige begeleiding op een speelse manier kennismaken met de oude kolfsport, die tegenwoordig vooral in West-Friesland wordt bedreven.

Op de studiezaal is gedurende de gehele dag oud filmmateriaal te bekijken.

Er is natuurlijk ook gelegenheid een kijkje te nemen achter de schermen van het Westfries Archief.
Tijdens rondleidingen is o.a. de vorig jaar gerestaureerde handschriftkaart van Dou weer te zien. Een ander topstuk, de kostbare Stedenatlas van Blaeu, is ook terug van het restauratieatelier en zeker het bekijken waard.

Alle activiteiten worden u kosteloos aangeboden.

We nodigen u uit voor de cursus “Kennismaken met Westfriesland” op 7, 14, 28 oktober en 4 november.

Tijdens de 4 avonden worden er uiteenlopende onderwerpen behandeld betreffende de cultuur en historie, zoals: het ontstaan van Westfriesland, de stolpboerderij, land en water, handel en nijverheid, gewoontes en gebruiken, dialect, streekdracht en sieraden.

Deze cursus wordt gegeven door Joop van Diepen, Ina Broekhuizen, Netty Zander, Gerian Helder en Joop Schouten.

Plaats: Timmermansgildehuis, Dal 3-achter te Hoorn
Tijd: 20 - 22 uur
Kosten: € 30,-- per persoon, inclusief koffie/thee

Voor wie is deze cursus bestemd? Voor iedereen die belangstelling heeft voor Westfriesland.
Voor inlichtingen en opgave kunt u contact opnemen met het secretariaat:
telefoon 0229-217121.

Burgemeester Van Veldhuizen van Hoorn heet de leden van het genootschap welkom.
(foto Stichting Projector).
Openingstoespraak door voorzitter Ina Broekhuizen-Slot (foto Stichting Projector).
Pieter van den Berge, secretaris van de stichting Landelijk Schoon West-Friesland, wordt benoemd tot lid van verdienste vanwege zijn jarenlange inzet (foto Stichting Projector).
De Westfrieslandprijs 2009 was voor Aris Bouwens uit Noord-Scharwoude.
(foto Stichting Projector).
Voorzitter Ina Broekhuizen en Aris Bouwens.
(foto Henk de Weerd).
Aris spreekt een dankwoord uit (foto Stichting Projector).
De vergadering werd afgesloten door een optreden van de groep Waterwijs.
Zij brachten liederen over water en vissen op de Zuiderzee en over de dijk.
(foto Stichting Projector).
Bijschrift: Aan de koffie met vlaai in de tuin van het museum in De Rijp, v.l.n.r. Marijke Smit, Jaap Botman, Nel Vlaar, Piet Roele en Annegré Silver (foto Wim Broekhuizen).

30 jaar geleden verscheen de "Kroniek van West-Friesland" van 1979 in het jaarboek van 1980.

Vanaf nu staat deze Kroniek ook op de website, tesamen met alle daarvoor verschenen jaargangen vanaf 1961.
Het is de bedoeling om elke maand minimaal een jaargang toe te voegen totdat alle jaargangen (ouder dan tien jaar) beschikbaar zijn.

Kom dus vooral nog eens kijken of er nog meer 'Oud' nieuws is.

Diverse boeken met een West-Fries tintje zijn al jaren uitverkocht en vaak moeilijk te verkrijgen. In de rubriek Bibliotheek gaan we een aantal daarvan digitaal aanbieden.

Er gelden wel een paar spelregels: de auteursrechten blijven van de originele schrijvers, fotografen, tekenaars en uitgevers. Het is dus niet toegestaan om het materiaal ongevraagd te verspreiden.

Beschikbare titels:

West-Friesland... het land waar wij wonen (1985, N.J. Groot en J. Groot )	Dokter in West-Friesland (1963, B.W.E. Veurman, Stolphoevereeks II)	Gedenkboek Hoogkarspel 1940-1945 (1947, Diverse auteurs)	Hé, is dat Westfries? (1971, H. Langedijk, Stolphoevereeks VII)

Ze leefde heur leven roik en goed

Op zaterdag 2 augustus overleed in Hoorn Nel Hemke-Speets uit Hoogwoud. Zij was de week ervoor 81 jaar geworden.
Nel Hemke werd geboren als Neeltje Speets en woonde op de Gouw. Haar vader had daar een schildersbedrijf, haar moeder bestierde een kruidenierswinkeltje.
Nel trouwde met Klaas Hemke en ze werd boerin op de Gouw.
Ze was creatief en sportief, een gewaardeerd (bestuurs)lid van de Bond van Plattelandsvrouwen, een gastvrije vrouw met een brede belangstelling.

Nel Hemke heeft veel betekend voor het Westfries Genootschap. De West-Friese indentiteit, de streektaal, de cultuur en de historie waren haar dierbaar.
In 1998 verliet ze het algemeen bestuur. Niet omdat haar inzet verminderde, maar vanwege het feit dat zij toen de leeftijd van zeventig jaar had bereikt.
Nel volgde in 1986 mevrouw Geer Koster-Stapel op. Zij was dus elf jaar bestuurslid. Ze maakte deel uit van het bestuur van de stichting Projector.
In 1990 werd ze lid van de reiscommissie. Gedurende achttien jaar was ze nauw betrokken bij de organisatie van de reizen naar binnen- en buitenland en ze hield zich bezig met het financiële reilen en zeilen van de commissie.
Haar inzet voor het Westfries Genootschap was dus groot.
In mei jongstleden besloot het algemeen bestuur daarom unaniem om Neeltje Hemke-Speets op de Westfriezendag 2009, te houden op 5 september in Hoorn, te benoemen tot lid van verdienste.
We wisten dat het niet goed ging met Nels gezondheid, maar we hoopten dat ze op de Westfriezendag aanwezig zou kunnen zijn.
Het mocht niet zo wezen.

Op donderdag 6 augustus hebben velen afscheid van haar genomen tijdens een bijzonder goed verzorgde bijeenkomst in het crematorium in Schagen.

Wij gedenken Nel Hemke-Speets met eerbied.

West-Friesland... het land waar wij wonen (1985, N.J. Groot en J. Groot )	Dokter in West-Friesland (1963, B.W.E. Veurman, Stolphoevereeks II)	Gedenkboek Hoogkarspel 1940-1945 (1947, Diverse auteurs)	Hé, is dat Westfries? (1971, H. Langedijk, Stolphoevereeks VII)

Een groot aantal mensen woonde de opening van de tentoonstelling Naïeven uit West-Friesland bij. Deze opening vond plaats op zaterdagmiddag 11 juli in de monumentale Oosterkerk in Hoorn. Ook werden bij die bijeenkomst de prijswinnaars van de schilderwedstrijd Dit is West-Friesland bekendgemaakt.

Zelfs de gebakjes waren in naïeve stijl.

Ad Geerdink, directeur van het Westfries Museum, heette iedereen welkom. Hij filosofeerde over het begrip 'naïef' en ging kort in op het tentoongestelde werk in zijn museum, dat deel uitmaakt van de vaste collectie. Na hem was het woord aan Ina Broekhuizen, voorzitter van het Westfries Genootschap. Zij stelde dat de schilders met hun werk een deel van de identiteit én van de historie van West-Friesland vastlegden. Ze vertellen als het ware een verhaal met hun schilderij, een verhaal over dorp en landschap, over kermis en ijsfeest, over hooien en dorsen.

Tot slot droeg ze het gedicht 'Skildere' voor. Het Westfries Dameskoor onder leiding van Frank Hoebe verzorgde de muzikale omlijsting van de opening. Zij zongen verschillende West-Friese liederen. In West-Fries kostuum, met kap en dek op, maakten ze het streekeigen plaatje compleet!

Harold Bos, voorzitter van de jury, leest voor uit het juryrapport.

Harold Bos hield vervolgens een inleiding over de naïeve schilderkunst in Nederland en West-Friesland. Na een tweede intermezzo door het dameskoor maakte hij, als voorzitter van de jury, de uitslag bekend van de schilderwedstrijd. Ad Geerdink nodigde ten slotte alle aanwezigen uit om de tentoonstelling in de nieuwe expositieruimte van het museum te bekijken.

De uitslag
De jeugdprijs onder de 12 jaar.
Kermis in West-Friesland is bij uitstek het feest van het jaar. Heel veel nieuwe relaties ontstaan op de kermis. Jong en oud gaan dan ook elk jaar te kermis. Het winnende schilderij in deze categorie geeft precies de zonnige, feestelijke en herkenbare kermissfeer in West-Friesland weer.
De prijs is gevallen op 'Kermis in Hoogkarspel'
Geschilderd door: Kevin Kok, Hoogkarspel

Ben Engeringh, de grootvader van Kevin Kok, de prijswinnaar bij de jeugd.

De extra 'Hedendaagse naïeve prijs'
Op bijna 'abstracte wijze' is een uitsnede van het totaal beeld van een dijk weergegeven. Door deze detailopname is een interessant beeld ontstaan. De lezende figuur op de dijk is daarbij een waardevolle humoristische toevoeging. Het opvallende kleurgebruik geeft het schilderij een extra charme.
De prijs is gevallen op 'De dijk bij Kolhorn'
Geschilderd door: mevrouw Yvonne Vredeling-Seijmons uit Heerhugowaard

3e prijs.
De weergave van de gezichtsuitdrukkingen van de tuinders in hun boot en hun gebaren zijn subtiel met enkele verfstreken treffend weergegeven. Ook hier zou je bijna denken dat naar een foto is gewerkt, op zich niet erg Breitner deed dat ruim 100 jaar geleden ook al. Belangrijk is dat de compositie van het beeldvlak in combinatie met de schilderachtige wijze van werken heeft geleid tot een boeiend eigen beeld.
De prijs is gevallen op 'Schuit met tuinders'
Geschilderd door: de heer Jan Wenners, uit Onderdijk

Jan Wenners (links) en Siem Metselaar (rechts) bij hun schilderijen die de tweede en derde prijs ontvingen.

2e prijs.
Door de een sterk realistische wijze van schilderen, is een fraai beeld van West-Friesland weergegeven. Hierbij is sprake van een bijna fotorealistische weergave vanwege de indeling van het beeldvlak. Door de grote waterpartij aan de voorzijde ontstaat een vervreemdende perspectivische ruimtewerking, deze intrigerende compositie is opmerkelijk knap gedaan.

De prijs is gevallen op 'Sloot achter huizen aan de dorpstraat en schuiten aan de wal in Noord-Scharwoude'
Geschilderd door: de heer Siem Metselaar, uit Schagen

Piet Brandsen bij het winnende schilderij 'Gezicht op Opperdoes'.

1e prijs.
Het gehele beeldvlak geeft in detail de sfeer weer van het zware werk op het West-Frieseland Het rooien van de Opperdoezer ronde. De manier van schilderen illustreert de werkelijkheid, de weergave is typerend voor de wijze waarop naïeve schilder werken. De sfeer moet kloppen en het gehele beeldvlak is gevuld.
De prijs is gevallen op 'Gezicht op Opperdoes'
Geschilderd door: de heer Piet Brandsen, uit Wervershoof

De jury bestond uit mevrouw Janny Kuijper-Wetsteen, schilderes en de heren Ad Geerdink, directeur West-Friesmuseum en Harold D.E. Bos, kunsthistoricus / bestuurslid WFG.

Optreden van het Westfries Dameskoor.

Skildere

Je vrage an moin wat 'r mooi an dut land is
dut vlakke en kale en vale gebied
met wind en met water, met stolpe en koeie
met bouwland en akkers en slôte vol riet.

Ik zal 't voor skild're, dut land met z'n polders
't blauw van de luchte, 't groen van de doik
't roôd van de panne, 't geêl van 't hooiland
de bruinhouten breggies, 't maakt me zo roik!

't Zwartbonte vee en 't wit van de boogerds
met zachtrôze bloesem, 't paars van de koôl
't grois van 't water bai lillijke buie
't blond van de joôs en de moidjes op skoôl.

't Swart van 't damhek, de tulpe oranje
de wegkant vol bloeme, een speurig lang lint
en boven dat alles 't goud van 't zonlicht
en altoid en eêuwig de zulveren wind.

Zo skilder ik poestig, 't palet is te kloin meist
voor tientalle tinte van groen en van blauw.
'k Weet: hier loit m'n hart en dat zal nooit verand're
want dut is 't land weer ik heêl groôt van hou!

Ina Broekhuizen-Slot
Opening tentoônstelling 'Dit is West-Friesland'
11 juli 2009

Gezicht op Opperdoes' wint eerste prijs

Het winnende schilderij 'Gezicht op Opperdoes', gemaakt door Piet Brandsen uit Wervershoof.

Piet Brandsen uit Wervershoof is de winnaar van onze schilderswedstrijd 'Dit is West-Friesland'. De prijsuitreiking vond zaterdag plaats in de Oosterkerk in Hoorn bij de opening van de tentoonstelling 'Naïeven uit West-Friesland'. Deze expositie is tot en met 20 september te zien is in het Westfries Museum. De schilderwedstrijd werd gehouden ter gelegenheid van het 85-jarig bestaan van ons genootschap.

De vier winnaars bij het schilderij dat de eerste prijs won bij de wedstrijd 'Dit is West-Friesland'. V.l.n.r. Jan Wenners (derde prijs), Piet Brandsen (eerste prijs), Yvonne Vredeling-Sijmons (hedendaagse naïevenprijs) en Siem Metselaar (tweede prijs).
(Foto Theo Mes).

Brandsens schilderij heeft als titel 'Gezicht op Opperdoes'. Het werk beantwoordde volledig aan het thema en ademde een sfeer van warmte en liefde voor de mensen en het landschap, aldus de jury. De tweede prijs was voor Siem Metselaar uit Schagen die het oude beeld van schuiten achter Noord-Scharwoude vastlegde.

Yvonne Vredeling-Sijmons uit Heerhugowaard bij haar schilderij waarmee ze de 'Hedendaagse Naïevenprijs' won.

Ook Jan Wenners uit Onderdijk (derde prijs) schilderde met olieverf een schuit met tuinders. De hedendaagse naïevenprijs ging naar Yvonne Vredeling-Sijmons uit Heerhugowaard. Haar schilderij had de Omringdijk als onderwerp. Kevin Kok (6) uit Hoogkarspel won in de categorie Jeugd met een kleurig acrylwerk over de kermis.

Het winnende werk in de categorie Jeugd, gemaakt door Kevin Kok uit Hoogkarspel. Kevin was met vakantie, maar zijn opa nam de prijs in ontvangst.

De vijf winnende werken hangen bij de expositie in het Westfries Museum. Daar zijn tientallen kleurrijke werken tentoongesteld van West-Friese naïeve schilders als Adriaan Dekker, Jannie Kuiper, Cornelis de Geus en Willem Bakkum. Zij legden dorpen en landschappen vast met daarin tradities als ijsfeesten en de Sint Maartenviering en werkzaamheden als het hooien en het dorsen. Met hun schilderijen schreven zij de geschiedenis van West-Friesland uit het midden van de vorige eeuw.

Tijdens de openingsmaaltijd van de Schager markt kreeg Jeanne de Weert-Doesburg uit Hippolytushoef een koninklijke onderscheiding voor al haar werk ten behoeve van de historie en de folklore van Wieringen. De onderscheiding werd haar uitgereikt door Marianne van Kampen, burgemeester van Wieringen, op Schager grondgebied.

Bloemen van Tineke Waal voor Jeanne de Weert, rechts haar man Jan.

Jeanne heeft jarenlang de dag van de klederdracht georganiseerd in Schagen (een van de thema's van de tien West-Friese donderdagen). Tijdens die dag komen mensen uit het hele land in streekdracht naar Schagen. Ze lopen mee in de optocht en geven op verschillende plaatsen uitleg over hun kleding en toebehoren.

Al jarenlang zet Jeanne zich op veel manieren in voor behoud van de Wieringer klederdracht. Voor haar vele verdiensten kreeg zij, samen met Marianne Havermans-Dikstaal, in 2001 de Westfrieslandprijs uit handen van genootschapsvoorzitter Klaas Bant.

Jeanne de Weert: compleet verrast met haar onderscheiding.

Pionier met liefde voor West-Friesland' staat onder aan de gedenksteen op de grafzerk van G. C. van Balen Blanken (1852-1939). Deze woorden typeren Van Balen Blanken: hij was een organisator pur sang en nam het initiatief tot de oprichting van diverse verenigingen. Zijn belangstelling gold vooral de historie en de folklore van West-Friesland.

Op vrijdagmiddag 3 juli werd stilgestaan bij het leven en de werkzaamheden van de huisarts uit Spanbroek. In de kerkenzaal van de hervormde kerk kwamen ruim dertig genodigden bijeen. Zij werden welkom geheten door genootschapsvoorzitter Ina Broekhuizen met onderstaande woorden. Vervolgens hield V.J. Nobel, oud-voorzitter van het Westfries Genootschap, een uitgebreide inleiding over G. C. van Balen Blanken. Ina Broekhuizen legde aansluitend een bloemstuk bij de gedenksteen.

Openingswoorden
'We zijn hier bijeen op een oude plek, een historische plaats. De oudste bewoningsplek van dit dorp, waar al in de 11e eeuw een houten kapel stond. In de kerklijsten van de abdij van Echternach is sprake van een capella te Wokgunge. In 1063 heeft de toenmalige bisschop van Utrecht de abt van Echternach in het bezit gesteld van een aantal kerken en kapellen, waaronder de aan de H. Hiëronymus gewijde kapel van Wognum.

De huidige toren dateert uit ongeveer 1400, de westelijke helft van het schip uit plus minus 1500. In de zeventiger jaren van de vorige eeuw is de kerk grondig gerestaureerd. Archeologisch onderzoek bracht toen aan het licht dat onder de kerk overblijfselen bestaan van de oude kapel.

Een gedenkwaardige plaats dus, waar we vanmiddag samenkomen. Waar we bijeen zijn om te gedenken. Waar we stilstaan bij het leven van Gerard Cornelis van Balen Blanken. Juist vandaag, op 3 juli 2009, zeventig jaar nadat de heer Van Balen Blanken overleed. Gedenken doen we door het luisteren naar het verhaal van zijn leven en door het plaatsen van een steen met inscriptie op zijn grafzerk.'

Outjert Visser in gesprek met Ina Broekhuizen. De heer Visser was ook aanwezig op de begrafenis van Van Balen Blanken, deze dagen precies zeventig jaar geleden.

Bijzonder
'Wij stuurden een uitnodiging voor deze middag naar de heer Outjert Visser uit Amsterdam. Ik ben verheugd dat u gehoor gegeven hebt aan onze uitnodiging. Jaren geleden schreef u een brief waarin hij aandacht vroeg voor de bewuste grafzerk achter de Wognumse kerk. Onleesbaar, verwaarloosd. Zo gaat West-Friesland toch niet om met een van haar grote zonen.

Het heeft even geduurd, maar aan uw noodkreet is gehoor gegeven. Vorige week belde u me op. 'Weet je', zei u, 'ik denk dat ik de enige in het gezelschap ben, die Van Balen Blanken nog gekend heeft. En dat ik de enige ben die zeventig jaar geleden aanwezig was bij zijn begrafenis.'

Hoe dat zo kwam, vraagt u zich misschien af. Wel, de moeder van de heer Visser is mevrouw Jannetje Visser-Roozendaal, de bekende schrijfster van West-Friese streekromans. Van Balen Blanken kwam, als voorzitter van het Historisch Genootschap Oud West-Friesland, regelmatig bij Jannetje Visser-Roozendaal thuis. Hij zou graag gezien hebben dat haar werk in de bundel geplaatst werd. Dat gebeurde, maar zij wilde ook graag een boek uitbrengen. Dus hielp hij haar aan contacten met een uitgever. Want het vastleggen van West-Friese verhalen vond Van Balen Blanken zeer belangrijk. Zelf schreef hij ook een groot aantal teksten over deze streek: in het Nederlands en in het West-Fries. U, meneer Visser, ontmoette hem in uw ouderlijk huis en u was met uw ouders aanwezig op de begrafenis.'

Ina Broekhuizen legt een bloemstukje op de grafzerk.

Welsprekendheid
'Van Balen Blanken was gedurende een halve eeuw huisarts in Spanbroek en bezat als medicus een grote reputatie. Maar meer nog dan als arts trad hij op de voorgrond als organisator. Zijn wilskracht en welsprekendheid kwamen hem daarbij goed van pas.

Hij richtte de kolfclub De Vier Eenen op en was bestuurslid en voorzitter van de Nederlandsche Kolfbond. Aan hem is het te danken dat de kolfsport in West-Friesland populair werd en nog steeds gespeeld wordt. Ook stond van Balen Blanken aan de wieg van de Opmeerse landbouwtentoonstelling. Hij wist te bereiken dat dit dorp ieder jaar weer, nu al voor de honderdste keer, een trekpleister is voor tientallen deelnemers en duizenden belangstellenden.

Op 72-jarige leeftijd richtte hij het Historische Genootschap Oud West-Friesland op. Hij werd de eerste voorzitter en de spil waar alles om draaide. Hij schreef veel artikelen, gedichten en eenakters en was overtuigd van de waardevolle historie en folklore van het gebied.'

De nieuwe gedenksteen op het graf.

Verdiensten
'Het opschrift op de grafzerk van Van Balen Blanken was praktisch onleesbaar. De oude zerk kon vanwege de slechte staat niet meer gerestaureerd worden. Vandaar dat gekozen is voor de plaatsing van een bescheiden gedenksteen. In 2009 bestaat de Landbouwtentoonstelling 100 jaar en het Westfries Genootschap 85 jaar. Bovendien is het op 3 juli zeventig jaar geleden dat de Spanbroeker huisarts op 86-jarige leeftijd stierf. Drie goede redenen om juist in dit jaar de gedenksteen te plaatsen.

De laatste regel op de gedenkplaat brengt de verdiensten van Van Balen Blanken goed tot uiting. De zin luidt: Pionier met liefde voor West-Friesland.

Met het plaatsen van deze steen herdenken we G.C. van Balen Blanken. We doen hiermee recht aan zijn verdiensten voor West-Friesland op cultureel en historisch gebied. Moge zijn leven en zijn inzet ons tot voorbeeld zijn.'

(foto's Netty Zander)