Het Westfries Genootschap is genomineerd voor de Geschiedenis Online Prijs 2009. Deze prijs reikt Historisch Nieuwsblad in samenwerking met DE REE archiefsystemen elk jaar uit voor de beste historische website in Nederland. De feestelijke prijsuitreiking vindt plaats op woensdag 27 januari aanstaande in het Stadsarchief van Amsterdam.
Gebruikers van www.historischnieuwsblad.nl hebben hun favoriete geschiedeniswebsites voorgedragen. Uit de meer dan 140 inzendingen zijn twaalf websites geselecteerd voor de shortlist. Er zijn vier categorieën: historische verenigingen, musea, archiefdiensten en themawebsites. Per categorie is een eervolle vermelding te verdienen. Een van de categoriewinnaars wint de hoofdprijs, die bestaat uit een kunstwerk. Verder wordt een aanmoedigingsprijs uitgereikt ter waarde van 2500 euro.
De website van het Westfries Genootschap, www.westfriesgenootschap.nl, is dit jaar totaal vernieuwd en voorzien van veel meer actuele en historische informatie. Het is een vraagbaak voor de leden van het genootschap, maar ook voor iedereen die belangstelling heeft voor de cultuur en de geschiedenis van West-Friesland. Het aantal bezoekers is in de loop van het jaar sterk gestegen.
De nieuwe wandelbrug.
Op voorstel van werkgroep 'Ruilverkaveling De Gouw te Boek' van Stichting Projector van het Westfries Genootschap is een wandelbrug naar de 'Opmeerder Wuiver' tot stand gekomen. Met dank aan Landschap Noord-Holland. Bovenal mijn oprechte dank aan de agrariërs die het land pachten van het Landschap Noord-Holland. Zij hebben het goed gevonden dat mensen door hun vee lopen. Als eerste heb ik het pad volop genietend gelopen. Met een groot geluksgevoel liep ik door de open ruimte van West-Friesland, altijd weer een belevenis.
Opmeerder Wuiver.
Hoe troffen de eerste West-Friezen het veenlandschap aan toen ze rond het jaar 800 na Christus dit landschap weer introkken? Totaal anders dan nu. Het was een drassig gebied met een veenpakket van twee tot vier meter boven de zeespiegel, nauwelijks begaanbaar. Niet alleen door het vele kreupelhout, maar ook doordat het veen vol water zat. Dat veendek is 3000 jaar geleden ontstaan. Het water stroomde via veenrivieren naar zee. Het veenriviertje de Gouwe had net ten noorden van de A.C. de Graafweg zijn oorsprong. Het stroomde af naar het noorden. Op veenrivieren kwamen vele stroompjes uit, ze staan bekend als 'wuivers'. Op de Gouwe waren dat de Opmeerder Wuiver, de Groene Wuiver, de Korte Wuiver en de Aartswouder Wuiver. In de 10e /11e eeuw is de licht meanderende rivier de Gouwe door de West-Friezen uitgegraven en gekanaliseerd. Het werd de belangrijkste dwarssloot voor het afstromende water vanuit de hoger gelegen veenrug van Hoogwoud.
Opmeerder Wuiver.
Een wuiver werd een zijgrens van een ontginningsblok waarlangs later paden, kaden en wegen zijn aangelegd. Het woord '('t)wuiver', '('t)woiver', '('t)weiver' duidt op een waaierend, kronkelend stroompje. Een wuiver is meestal gesitueerd aan het eind van het dorp of dorpsgedeelte, dwars op de hoofdweg. Hij vormt de verbinding met het naburige dorp. Deze zijgrenzen van de ontginningsblokken waren tevens de bannegrenzen (de latere gemeentegrenzen). Voorbeelden zijn de Mienakker en de Korte Wuiver van de voormalige gemeenten Hoogwoud en Aartswoud. Deze zijn ooit later verhard als weg. Ook tussen Hoogwoud en Opmeer is de zijgrens zichtbaar, hier onverhard gebleven in het landschap: de Opmeerder Wuiver. De grenspaal is bij Hoogwoud/Opmeer te zien.
Grenspaal Hoogwoud / Opmeer.
De Gouw is de laatste verkaveling van West-Friesland. Door de veranderde inzichten en omdat er minder noodzaak was om te verkavelen dan elders in West-Friesland zijn vele authentieke landschapskenmerken behouden.
Opmeerder Wuiver.
Het pad is open van 16 juni t/m 14 maart. Wanneer de weidevogels nestelen is het gesloten.
Tekst en foto's: Netty Zander
Bron: o.a. Westfries Genootschap en A. Bouwens
Tijdens de presentatie van de West-Friese canon, donderdag 19 november in het Westfries Archief in Hoorn, raakte ik in gesprek met Geertje van Emmerik van Kunst en Cultuur van de provincie Noord-Holland. Ze vroeg me om een oproep te doen aan onze leden, aan u dus! Het betreft de Westfriese Omringdijk. Mensen die wat willen schrijven over hun eigen belevenissen op/bij/aan/met de dijk worden opgeroepen dat te doen. De verhalen komen op de website: www.westfrieseomringdijk.nl
In 2008 was de Omringdijk 25 jaar provinciaal monument. Het werd onder meer gevierd met een wandeling over de dijk. Bij Krabbendam werd ter ere van deze wandeling het damhek op de dijk met vlaggetjes versierd.
Vlaggetjes op de dijk.
Schrijf uw eigen verhaal, een herinnering, een gedicht, een mijmering over die dijk. Misschien is er een foto die het verhaal verduidelijkt, stuur die mee! Dit alles onder het thema: Mijn dijk. Kijk op bovengenoemde website naar verhalen en foto's die er al staan. Via deze site kunt u uw verhaal toevoegen.
Van harte aanbevolen!
Op maandag 23 november komt Radio Noord-Holland naar het Timmermansgildehuis.
Daar zal een interview plaatsvinden met de commissie Kap en Dek. Aanleiding hiervoor is de door Kap en Dek gewonnen E. Bosch-van de Kolkprijs.
Meer over deze prijs leest u hier.
Het interview zal worden uitgezonden tussen 11.45 en 12.00 uur en is te beluisteren op de kabel of via FM-frequentie 93,9.
In het eerste deel van West-Friesland toen en nu met de titel Monument van een dijk maken we meteen al kennis met één van de markantste monumenten van het gebied: de Westfriese Omringdijk. Het wemelt van uitzonderlijke merktekens van de geschiedenis langs dit 126 kilometer lange icoon van de geschiedenis. De Omringdijk is een imposante getuige van eindeloos geploeter om land aan het water te ontworstelen om de West-Friezen een karig bestaan te bieden.
De objecten in het eerste deel hebben allemaal met die dijk te maken. De dijk is één van de sterkte wezenskenmerken van West-Friesland. Feitelijk is deze "maindaik" de grens van het gebied.
De Westfriese Omringdijk siert de voorkant van het boek: De canon van West-Friesland, de geschiedenis van West-Friesland in 29 verhalen. Het boek werd donderdag 19 november op een feestelijke en vrolijke manier gepresenteerd in het Westfries Archief in Hoorn.
De gebakjes waren voorzien van een afbeelding van het West-Friese wapen.
Dirk Dekema, directeur van het archief, opende de bijeenkomst en bedankte een aantal mensen die meegeholpen hadden aan de totstandkoming van de canon. Vervolgens ging een professionele dirigent op tafel staan. Hij studeerde met de talrijke aanwezigen een West-Friese canon - op de melodie van Vader Jacob - in.
De tekst luidde:
Land en water, land en water
Binnendoiks, binnendoiks
Zo is oôs West-Friesland, zo is oôs West-Friesland
Oigen wois, oigen wois!
Gezamenlijk zingen van een canon onder leiding van een dirigent.
Hierna ging Jos Leenders, samensteller van de canon, in op het nut en de waarde van het boek en van geschiedschrijving en - bestudering in het algemeen. Door middel van een quize werd de kennis van het publiek getest over de historie van het gebied. Aardig was dat iedereen een kleine vlag van West-Friesland kreeg. Door opsteken of laag houden van de vlag gaf men antwoord op de vragen. Winnaar werd Peter Snel uit Hoogwoud!
Welkomstwoord door Dirk Dekema van het Westfries Archief.
Toen was het tijd voor de officiële presentatie. Het boek werd naar beneden gedragen door graaf Willem II. Maar... hij wilde het niet afgegeven aan genootschapsvoorzitter Ina Broekhuizen. Vijf kinderen uit Hoogwoud gingen hem met een knuppel te lijf en overmeesterden hem. Door hen gedwongen gaf hij dan toch eindelijk de canon van West-Friesland uit handen.
Dankwoorden en een boeket voor v.l.n.r Vibeke Roeper (CENH, secretaris canoncommissie),
Jos Leenders (samensteller), Carla Voorendonk (beeldredactie) en Jan de Bruin
(voorzitter canoncommissie).
Ina bedankte de kinderen met zakjes dukaten en vooruit, ook de graaf kreeg een zakje. In haar toespraak noemde ze de canon een waardevolle schat, bedoeld voor alle West-Friezen. Ze eindigde met het gedicht Vraihoid.
Hiermee werd het officiële deel afgesloten. Velen gingen na de borrel met één of meerdere boeken naar huis. 'Ook meteen maar drie voor mijn zoons!' zei een van de aanwezigen. En zo moet het ook: de geschiedenis van West-Friesland vindt zijn weg naar de mensen!
Poster van het boek.
Toespraak van Ina Broekhuizen-Slot
Hoera, ik heb een schat!
Ja beste mensen, deze canon zie ik als een schat. Een schat vol wijsheid, toevertrouwd aan het papier in 29 verhalen. Verhalen over West-Friesland.
Verhalen over het land en over de mensen die er wonen. Want geschiedenis wordt gemaakt door mensen.
En die geschiedenis wordt naderhand beschreven door mensen.
En die beschrijvingen liggen hier, in het archief, kilometers papier.
En die beschrijvingen staan hier, in deze canon, ruim negentig bladzijden.
Ho!
Dit boek hoort niet in deze schatkist te blijven.
Het moet eruit! De wereld in! In ieder geval: de provincie in, West-Friesland in!
Ik hoop dat heel veel mensen dit boek zullen lezen.
Zodat de geschiedenis van deze streek bekend wordt.
Zodat de mensen die hier wonen en die beslissingen nemen, weet hebben van de waarde van dit gebied.
De waardes wat betreft landschap, sloten en wegen, hoogtes en laagtes, dijken en paden, wat betreft gebouwen, dorpen en steden, lintbebouwing, open landschap, molens, kerken, en stolpboerderijen, wat betreft tradities en dialect.
Weten!
Weten, daar komt het op aan. En punt 1 is: weten waar West-Friesland ligt!
Het is terecht dat de Westfriese Omringdijk, de prachtige grens van ons gebied, prominent op de kaft staat! Maar veel mensen weten nog steeds niet precies waar West-Friesland is en of zij er zelf wel in wonen. Ik stel daarom voor om bij iedere weg die over de dijk hier het land binnenkomt een bord te plaatsen. Wat daarop staat? Welkom in West-Friesland, natuurlijk met daarbij deze afbeelding! De West-Friese vlag of het wapen. Dan weten we tenminste waar we over praten!
En dan nu: ga!
Ga maar, wil ik zeggen tegen dit boek.
Ga naar de mensen, ga op pad! Strooi de verhalen rond! En bevorder daarmee het inzicht in de cultuur en de eigenheid van dit gebied. Want West-Friesland is een bijzondere streek, een amparte streek. Een gebied waar men van oudsher hard werkt en strijdt tegen het water. Om droge voeten te houden op vrije grond. Want vrijheid staat hoog in het vaandel van de West-Fries. Ooit zijn de weerspannige West-Friezen overwonnen door Floris de vijfde. Hij was de zoon van graaf Willem II, die vanmiddag even bij ons terugkeerde. Floris bouwde dwangburchten langs de rand van het gebied. Maar iets van die vrijheid zit nog steeds in de West-Friese bevolking. Vrijheid die samengaat met de liefde voor de landstreek!
Graag wil ik daarom afsluiten met een roim over die vrijheid.
Vraihoid
Oigen baas en droge biene
was de wens van de West-Frieze.
Nei, ze wouwe hullie grond en
ok d'r vraihoid niet verlieze.
Maar zô'n zeuven eêuwe leden
kwam graaf Floris hier te koik,
vocht en won en bouwde drekt toen
burchte langs de Omringdoik.
Deervan is nou woinig over
enkeld Radboud is nag heêl.
Da's in deuze vlakke streke
nag 't ienigste kesteêl.
En opheden zal gienientje
nag 'rs zukke burchte bouwe,
maar West-Frieze bloive altoid
groôt van land en vraihoid houwe!
Gedeputeerde Staten van Noord-Holland heeft onlangs besloten de Noordse Steen niet te herplaatsen als dijkbekleding op twee dijkvakken van de Zuiderdijk in de Gemeente Drechterland. De Zuiderdijk is onderdeel van de Westfriese Omringdijk, een provinciaal monument. De dijk zal bekleed worden met moderne basalton met een slijtlaag van basalt. De openingen tussen het beton worden opgevuld met granietbrokken. Alleen onderaan de dijk worden de oude Noordse stenen als een soort golfbreker gestort.
In de tuinkamer van het Westfries Museum waren op 21 oktober 2009 diverse maatschappelijke organisaties waaronder het Westfries Genootschap en de Stichting voor Landelijk Schoon uitgenodigd voor een toelichting op dit besluit door Gedeputeerde Sascha Baggerman. Zij kwam met verschillende argumenten, maar het financiële aspect woog het zwaarste: het is gewoon te duur (ca. 3 miljoen euro extra).
Tijdens de bijeenkomst heeft Frank Enninga namens Landelijk Schoon een korte reactie gegeven op het besluit van G.S. Landelijk Schoon vindt het besluit zeer teleurstellend. Wij hopen dat Provinciale Staten nog ergens een potje geld weten te vinden om toch over de gehele lengte het dijktalud te bekleden met noordse steen.
Ronduit verontrustend is verder het argument dat G.S. hanteert om hun besluit op te baseren. Citaat: “bij de verzwaring van de dijk wordt een extra dijklichaam tegen de bestaande dijk aangestort. Zo ontstaat een nieuw stuk dijk. Dit deel kan niet meer worden aangemerkt als monument.” Dit argument wordt nu ineens uit de hoge hoed getoverd, bij de discussies de afgelopen jaren is het nog nooit gebruikt. Een consequentie van deze argumentering is dat de verzwaarde dijk straks over grote delen maar voor de helft de monumentenstatus heeft. Soms is dat het buitenste gedeelte van de dijk, soms het binnenste gedeelte. En waar er sprake is geweest van as-verschuiving hebben we volgens deze redenering nog maar een half monument, de rest is afgegraven. Bron van enorme spraakverwarring en bestuurlijke onduidelijkheid. Over een aantal jaren weet nauwelijks iemand nog hoe het precies zit. Brengt dit niet het gevaar mee dat er op termijn voorstellen zullen komen om de monumentenstatus maar helemaal op te heffen??
Dik de Waal uit Venhuizen liet tijdens de bijeenkomst blijken eveneens uiterst ongelukkig te zijn met het besluit van G.S. Hij heeft een uitgebreide argumentatie op schrift gesteld. Hij vraagt zich af of er genoeg noordse steen over is om het plan van G.S. uit te voeren, vreest voor de ecologische gevolgen nu de dijk bijna “dichtgesmeerd.” wordt. Bovendien vreest hij ervoor dat de dijk een racebaan wordt op de trajecten met basalton.
Klik op de volgende link om de brief van Dik de Waal te lezen: Brief Dik de Waal.
Gedeputeerde Staten heeft toegezegd lering te trekken uit de ervaringen met de dijkverzwaring Enkhuizen - Hoorn en wat er allemaal misging. Bij de komende dijkverzwaring over het traject Hoorn - Amsterdam zal er meer aandacht zijn voor de cultuurhistorische aspecten en wordt er zorgvuldiger omgegaan met de archeologische waarden. Bij het gedeelte Hoorn - Lutje Schardam gaat het om het resterende deel van de Westfriese Omringdijk. Maar ook de dijken ten zuiden van Lutje Schardam zijn eeuwenoud.
Landelijk Schoon heeft de volgende tips/aanbevelingen met Gedeputeerde Baggerman meegegeven.
1. Zorg in een heel vroeg stadium voor een complete inventarisatie van de cultuurhistorische aspecten langs het hele tracé. Het gaat daarbij niet alleen over zaken die in de huidige situatie zichtbaar zijn maar ook over datgene wat er in de dijken verborgen zit. Maak deze inventarisatie openbaar.
2. Ga zo snel mogelijk in overleg over deze inventarisatie met iedereen die zich daar betrokken bij voelt. Daar horen bijvoorbeeld ook de lokale historische verenigingen bij.
3. Zorg dat er al in de eerste projectbegroting voldoende geld is gereserveerd voor het behartigen van cultuurhistorische aspecten.
