Smal, Cees (1929-2002)

 

Cornelis Adrianus (Cees) Smal werd op 14 december 1929 geboren in Spanbroek. Hij was het achtste kind in het boerengezin van Petrus Smal en Lucia Dekker. Na Cees volgden nóg zeven kinderen. Vijftien in totaal! De beide ouders van Cees Smal zijn jong gestorven. Bijzonder is dat de oudste kinderen na het overlijden van hun ouders de zorg voor de jongere kinderen én het werk op de boerderij op zich hebben genomen, waardoor het gezin bij elkaar kon blijven. Het diepgelovige, katholieke gezin woonde in het gedeelte van de Spanbroeker Kaag dat behoort tot de Sint-Victorparochie van Obdam. De kinderen Smal bezochten dus in Obdam de katholieke lagere school.

 

Drie dochters uit het gezin - Lucia, Anna en Gré - kozen voor het kloosterleven en zijn ingetreden bij de Congregatie van de Goddelijke Voorzienigheid.
Twee zoons - Cees en Arie - voelden zich geroepen tot het priesterschap en begonnen hun opleiding tot priester aan het kleinseminarie Hageveld in Heemstede. Arie werd op 17 juli 1960 priester gewijd, maar Cees heeft de priesteropleiding niet afgerond. Hij stapte over naar het gymnasium in Alkmaar en ging daarna sociale wetenschappen studeren aan de Katholieke Universiteit Nijmegen.

 

Na zijn studies was Cees Smal onder meer werkzaam in het bedrijfsleven, maar ook was hij kerkelijk en politiek actief. Hij is lid geweest van de gemeenteraad van Haarlem en hij was actief in de Adelbertvereniging. Deze vereniging had tot doel de behartiging van de godsdienstig-zedelijke, culturele en maatschappelijke belangen van de leden en de bevordering van het onderling contact. De leden waren voornamelijk katholieke intellectuelen. Ook heeft Cees Smal gedoceerd aan de Hogere Economische School in Amsterdam.

 

In 1967 trouwde Cees Smal met Antonia (Tonny) Boerrigter. Het echtpaar kreeg drie kinderen.
Cees Smal werd in 1971 benoemd tot burgemeester van de voormalige gemeente Gendt, een klein plaatsje in de Betuwe met een rijke historie. Vijf jaar later volgde zijn benoeming tot burgemeester van de Twentse gemeente Tubbergen. Op 21 december 1971 was in deze gemeente een grimmige boerenopstand uitgebroken vanwege een voorgenomen ruilverkaveling. Burgemeester Smal werd nog geconfronteerd met de naweeën hiervan en hij heeft er veel aangedaan om het onderlinge vertrouwen tussen de agrariërs enigszins te ​ herstellen. Dit was hem wel toevertrouwd. Hij was meer verbinder en bruggenbouwer dan krachtdadig bestuurder.

 

Naast het burgemeestersambt heeft Cees Smal bestuursfuncties bekleed bij een lange lijst van organisaties. We noemen het Dr. Schaepmancentrum in Tubbergen, de Nederlandse Klootschietersbond, het Rode Kruis, EHBO, het CSI Geesteren, Hogeschool Enschede, VNG, Koninklijke Nijverdal Ten Cate NV en het Twenteborg Ziekenhuis.
Hij hield zich veel met het geloof bezig en was maatschappelijk betrokken zoals ook blijkt uit de sociaal-maatschappelijke en spirituele boeken, artikelen en gedichten die door hem zijn geschreven.

 

Zijn vrouw Tonny Smal-Boerrigter overleed in 1985 en hij heeft toen zijn nevenfuncties grotendeels neergelegd. Naast de uitoefening van het burgemeestersambt wilde hij zich voornamelijk wijden aan de opvoeding van zijn kinderen. Politiek is hij wél actief gebleven, waarbij de eenwording van Europa zijn bijzondere interesse had. Zijn functie als voorzitter van het dr. Schaepmancentrum in Tubbergen heeft hij aangehouden. Hij organiseerde jaarlijks de zogenaamde Schaepmandagen, waarbij de top van het CDA acte de présence gaf.

 

Tijdens het concours hippique CSI-Twente in Geesteren in juli 1990 presenteerde hij een boek met als titel Europa naar eenheid in verscheidenheid. Het betrof een bestuurlijke verkenning naar de toekomstige ontwikkelingen in een verenigd Europa met bijdragen van o.a. premier Ruud Lubbers, mr. E.M.H. Hirsch Ballin en Hanja Maij-Weggen. Het eerste exemplaar werd door Cees Smal overhandigd aan ir. Gerrit Braks, de minister van Landbouw.

 

Op 15 maart 1994 trad hij terug als burgemeester van Tubbergen. Tijdens de feestelijkheden bij zijn afscheid werd hij getroffen door een hartstilstand. Hij werd snel en effectief geholpen en is hier goed van hersteld.

 

Cees Smal had destijds de priesteropleiding aan het kleinseminarie in Heemstede afgebroken, maar zijn ambitie om priester te worden is kennelijk nooit helemaal verdwenen. Toen zijn vrouw nog leefde dacht hij al na over de mogelijkheden om diaken te worden en hij heeft dit uitgebreid met haar besproken. Al tijdens zijn ambtsperiode als burgemeester studeerde hij theologie aan de Katholieke Universiteit van Nijmegen.

 

In 1994 volgde Cees Smal gedurende een aantal maanden een speciale opleiding aan het Ariënskonvikt, de priesteropleiding van het aartsbisdom Utrecht. In september 1994 werd hij tot diaken gewijd en op 29 april 1995 werd hij samen met vijf anderen door kardinaal A.J. Simonis in de Sint-Catharinakathedraal in Utrecht tot priester gewijd.
Na een korte pastorale stage in de Joannes Vianney-parochie in Deventer werd Cees Smal in 1995 benoemd tot pastoor van de parochie Onze-Lieve-Vrouw-ten-Hemelopneming in Zwolle, de parochie met de middeleeuwse Peperbus-basiliek.

 

Pastoor Cees Smal overleed op 20 juni 2002 op 72-jarige leeftijd in Nijmegen. Hij werd begraven bij zijn vrouw op het parochiële kerkhof in Tubbergen.

 

 

Tekst samengesteld door: Piet Koenis te Lelystad (2025)