Midwoud Café Halfweg Buurt 20
Café Halfweg aan de Buurt, 2023. Foto Dick Ham, stichting Projector.
Geschiedenis
Deze vroegere herberg van Midwoud groeide geleidelijk aan uit tot het moderne eetcafé Halfweg. Het staat op een plek waar minimaal vier eeuwen lang velen als uitbater werkten en woonden.
Het valt op dat de kroeg niet naast de kerk staat, terwijl dat in andere dorpen vaak wel zo is. Dat zou ook hier gekund hebben, als men toentertijd had besloten om de kerk op de Buurt te herbouwen in plaats van aan de Dorpsstraat tegenover het Kerkelaantje. In een akte van 2 augustus 1618 staat reeds een vermelding over de herberg op de Buurt.
Cornelis Bennemeer 64 jaar kastelein
We pakken de historische draad op in de negentiende eeuw. Cornelis Bennemeer (1814) nam in 1840 de herberg over en hij bleef hij hier 64 jaar (!) lang kastelein.
Vanaf 1868 reed er dagelijks door Midwoud een wagendienst met vracht en later ook met passagiers tussen Hoorn en Twisk en terug. In opdracht van de gemeente Midwoud reed er ook iedere dag een bodedienst met poststukken van Midwoud naar Hoorn en terug. Natuurlijk kon men dan ook in de herberg van Cornelis Bennemeer terecht. De doorrijstal, die links van het pand staat, is dan zeer functioneel. Men kan het paard er vanaf de weg doorheen sturen. Zo kan de wagen of koets op een beschutte plek worden geparkeerd.
Er is eveneens een stal aanwezig om het paard te verzorgen. De voerman kan met of zonder passagiers binnen in de herberg zijn rustplek en/of versterkertje vinden. In die tijd spreekt men over de herberg van Bennemeer of de herberg halfweg Medemblik-Hoorn.
Oude ansicht van het café met doorrijstal.
Nut en toneelvereniging
De vereniging Nut en Genoegen wil vanaf november 1872 in de herberg publieke bijeenkomsten verzorgen, waarbij men voordraagt uit eigen werk of bestaande literatuur. Ook worden er gastsprekers uitgenodigd om er niet alleen een vermakelijke, maar ook een leerzame avond van te maken. Op 1 oktober 1895 volgt de oprichting van toneelvereniging Onder Ons. Niet alleen voor de vergaderingen en repetities, maar ook vier keer per jaar voor een uitvoering vinden ze onderdak in de herberg.
Vanaf juni 1881 komt er een nieuwe drankwet. Kastelein Cornelis Bennemeer moet belasting betalen en een vergunningen aanvragen. In het Patentregt aanslagbiljet noemt hij zich tapper en slijter. Hij laat op deze vergunning bijschrijven, dat zijn huisgenoten boven de 16 jaar, echtgenote Guurtje, schoonzus Klaasje Kistemaker (60 jr.) en dienstbode Maartje Slijkerman (17 jr.) ook drank gedurende elke dag van de week mogen schenken en verkopen. Daarvoor moet hij in totaal f 11,52 betalen.
Publieke verkoping
Cornelis Bennemeer is net geen 90 jaar als hij op 1 september 1904 komt te overlijden. Er is binnen het gezin Bennemeer geen opvolging voor de tapperij. De hoogbejaarde Guurtje (89 jr.) staat er nu helemaal alleen voor. Daarom komt er op maandagavond 24 oktober 1904 om 19.00 uur een publieke verkoop van de herberg met doorrijstal, het erf en de boomgaard.
Jacob Duijn uit Twisk koopt de herberg met doorrijstal en het erf. Om als nieuwe kastelein gelijk een doorstart te maken, komt hij 2 november al bij Guurtje inwonen. Niet lang daarna gaat Guurtje waarschijnlijk bij haar dochter Adriaantje (1843) in Benninbroek wonen. Ze overlijdt in 1908 op 93-jarige leeftijd aldaar. Jacob is geboren en getogen in Twisk en werkte voorheen als landbouwer. Na de aankoop van de herberg trouwt hij op 24 november 1904 in Twisk met Maria Catharina Leeuwrik (1883) uit Opperdoes.
Slopen van de herberg
Eind 1905 vraagt Jacob aan de gemeente om vergunning tot het slopen van de oude herberg. Hij wil graag op deze plek een nieuw café met doorrijstal, paardenstal en een kruidenierswinkel bouwen. Het college keurt het plan goed, mits Jacob ten dienste van het verkeer langs de openbare weg en vanwege de veiligheid zijn nieuwe café op grotere afstand van de weg zal herbouwen. Het nieuwe café krijgt van Jacob de officiële naam Halfweg Hoorn-Medemblik. In de loop der jaren slijt deze lange naam af tot kortweg café Halfweg.
Na het overlijden van zijn vrouw verkoopt Jacob in 1909 zijn café met kruidenierswinkel en het perceel achter het café aan Reinder Jansz. Smit.
Om zijn inkomsten uit het café wat aan te vullen heeft Reinder meerdere werkzaamheden. Hij biedt zich aan voor het maaien met de machines, handelt in paarden, verkoopt paardenmest en neemt een melkrijdersknecht in dienst.
Datum kermis vastgesteld
De jaarlijkse kermissen zijn voor de kastelein een vaste bron van inkomsten. Tijdens de raadsvergadering van 15 mei 1913 wordt nog eens goed afgesproken wanneer er kermis zal worden gehouden in onze dorpen. Dat is geen nattevingerwerk, want het is een hele berekening om de datum te bepalen. Zo zal de kermis in Midwoud aanvangen op maandag, volgend op de zesde zondag na de maand april en dat valt in 1913 op 8 juni.
Het fenomeen katjeskermis ofwel de najaarskermis valt helemaal buiten deze berekeningen. Die wordt in september of oktober georganiseerd.
In de regio en ook in dit café wordt er een danscursus gegeven. De deelnemers krijgen onderwijs in de nieuwste Engelse dansen door de gediplomeerde dansleraar dhr. J.C. van Leverink uit Medemblik. Hij staat garant, dat al deze dansen in hoogst zedelijke strekking, alsmede de Oudhollandse boerendans worden gegeven.
Eerste deuntje
Tijdens de kermis gaan de jonge mannen voor het eerste deuntje op maandagochtend al heel vroeg met een platte kar door het dorp om ‘de meisjes’ op te halen. De jongedames worden met pyjama en al uit hun huis gehaald en op de platte kar gezet. Vervolgens trekken ze de kar al slingerend aan een stuk touw terug naar het café. Bij de open voordeur van het café kiepen ze de kar om en de jongedames rollen dan vanzelf het café in! De nog jonge Nelie Belie ziet vanuit de kruidenierswinkel de kar al aankomen slingeren. Ze komen haar ook ophalen, maar zij laat ‘de jongens’ snel weten, dat ze in de winkel moet blijven werken.
De bakker verkocht op deze dag een typisch kermisgebak ‘spouwers’. Het was een soort harde bolvormige beschuit met anijszaad. Volgens overlevering: Als je hem in één keer kon doorsnijden, zou je die avond met de kermis een vriend(in) hebben.
Het café in 1947.
Biljart met verwarming
In 1919 verkoopt Reinder het café met de kruidenierswinkel en het achterliggende perceel aan Andries de Groot. Andries wil graag het biljarten in zijn café promoten. Hij investeert in een biljarttafel met verwarming.
In 1922 koopt Cornelis (Kees) Brouwer Cz. het café met kruidenierswinkel voor 7.650 gulden. Om zijn inkomsten wat aan te vullen brengt Kees als postbode in Midwoud de post rond. Kees wil in februari 1925 het café graag renoveren. Hij laat door het timmerbedrijf van Cornelis Blaauw, wonende op de Buurt thans huisnummer 22, een bouwtekening met bestek maken. Vervolgens vraagt hij daarmee bij de gemeente een vergunning aan. In het bestek wordt onder meer aangegeven dat de paardenstal tegen de westelijke gevel zal worden gesloopt en dat uit diezelfde gevel moeten drie ramen worden verwijderd.
Oorlogsjaren
Gedurende de oorlogsjaren gaan het vertier en vermaak binnen het café gewoon door. Het uitgaansleven versobert wel door de verduisteringsplicht en er mag geen luide muziek klinken. Dit kan verklaren waarom de aanvangstijd bij het meeste amusement in die periode half vijf ‘s middags is. Toch blijft het café voor de dorpelingen een plek waar ze graag voor een gezellig zitje met wat muziek samenkomen.
Het vervoer wordt gemoderniseerd, daarom wordt de doorrijstal soms als kleedkamer, maar meestal als fietsenstalling gebruikt. De Duitsers maken soms gebruik van feestelijke bijeenkomsten om juist dan een fietsenrazzia te houden.
In januari 1944 verkoopt Kees Brouwer het café met kruidenierswinkel, tuin en de boomgaard aan Nicolaas Schoen. Het biljarten is nog steeds een populair vermaak binnen het café. Klaas is op 22 oktober medeoprichter van biljartvereniging TOG (Tot Ons Genoegen).
Veel eigenaren
Per 1 mei 1946 draagt Klaas zijn café met kruidenierswinkel, tuin en boomgaard officieel over aan Gerrit Bruijn Gz. uit Hoogkarspel. Die werd tot zo ver bekend, de twintigste uitbater op rij.
Het echtpaar Jan Wittekoek en Marie Nes wordt in 1949 eigenaar van café Halfweg. Jan werd zelfs lid van de toneelvereniging. Hij vertolkte meerdere malen een rol tijdens voorstellingen op zijn eigen toneel.
In 1962 wordt het café met schuur en erf verkocht aan Dirk Jan Hilbrants, een fruitkweker uit Hoorn. Niet lang daarna verkoopt eigenaar Hilbrants het hele spul weer door aan Gerrit Evers, een caféhouder uit Amsterdam. Het wordt begin 1963 bij een openbare verkoop geveild. Caféhouder Tamme Lambarts uit Oostwoud heeft het hoogste bod. Hij is al eigenaar van café de Vergulde Vos en dus ook nu van Café Halfweg. Wil hij door deze aankoop het café als horecabedrijf redden? Is dit tevens een unieke gelegenheid om op deze manier zijn concurrentie weg te kopen? Hij laat de oude doorrijstal naast het café slopen. Kort na de kermis in april verkoopt hij de tuin en het café aan verschillende eigenaars. Het café wordt verkocht aan Dirk Reijer Koster, een veehouder uit Blokker. Dankzij Tamme Lambarts is er naast het café ruimte ontstaan voor een terras.
Dirk Reijer Koster is kastelein van 1963 tot 1968. In november 1968 staat er een bekendmaking in de gemeentebode waarin uitbater Koster zijn klanten bedankt voor de prettige manier van omgang die zij de afgelopen vijf jaren mochten ontvangen. In het bijzonder de biljartvereniging TOG en ‘Jong Leven’, de toneelvereniging ‘Onder Ons’ en niet te vergeten al diegenen wiens bruiloften zij steeds tot volle tevredenheid mochten verzorgen. Daarnaast bevelen zij hun opvolger Nico Molenaar van harte aan.
Anno 1964-68, Dirk en Trien Koster (links achter) kijken toe tijdens reparaties aan hun café.
Het café in de Volkskrant, 1966.
Kermis, 1967.
Tijdperk Peter Heins
Peter Heins, zijn vrouw Wil en de kinderen Anja, Peter en Walter komen over vanuit Gelderland, waar het duo met succes een bruine kroeg bestierde. In november 1972 koopt Heins Halfweg van Nico Molenaar.
Voor Peter en Wil betekende het een terugkeer naar West-Friesland. Immers, Peter was opgegroeid in Hoorn, Wil kwam uit Schellinkhout. Ruim een kwart eeuw staat het duo in café Halfweg. Een periode, waarin legendarische avonden zich in rap tempo opstapelen. Grote bands als Pussycat en BZN komen naar Midwoud. Avonden, waarop Halfweg te klein is. Heins zelf hanteert vaak de filmcamera om alles vast te leggen.
Muziek. Een grote liefde van Peter. Met grote regelmaat komen nationaal bekende artiesten naar Halfweg. Ook al loopt hij verschillende keren tegen de lamp, vallen de bezoekersaantallen tegen, Peter blijft het proberen.
Normaal
Deze positieve vorm van koppigheid betaalt zich uit. Neem de optredens van BZN, in de tijd van Annie Schilder en monsterhit Mon Amour. Mid- en Oostwoud zijn uitgestorven, Halfweg stampvol. Maar liefst 550 mensen staan opgevouwen in het dorpscafé.
Op het moment dat de aanloop in het café wat minder begint te worden, eind jaren ’80, besluit Heins om de kermis van Midwoud in een tent te houden. Op de plek waar nu het Koggenlandhuis staat, wordt in 1988 het jaarlijkse festijn gevierd. De volgende jaren wijkt hij uit naar sporthal De Tripkouw. De Achterhoekse band Normaal speelt op vrijdag en op zaterdag en zondag is het dan kermis. De zaterdag trekt op het hoogtepunt 700 man naar de sporthal
De eeuwige liefdesband tussen de Achterhoekse rockers en Mid- en Oostwoud is geboren. Normaal wordt een begrip in deze dorpen. Met Peter Heins als geestelijk vader. Peter Heins overlijdt in maart 2018 op 88-jarige leeftijd.
Wil en Peter Heins staan achter hun nieuwe bar, met hun kinderen Anja, Walter en Peter jr.
Wil en Peter Heins, Snertpop 2012.
Op 27 april 1973 dient Peter een verzoek in om een vergunning voor een café met snackbar.
Hieronder de bouwtekening.
Boogie
In 2000 verkoopt Peter Heinz het café aan Hans Zwaan. Die verkoopt het pand in 2001 aan Ben van de Peppel. Weer een jaar later komt Halfweg in handen van Jan Hoogland en Riet Bakker. Zij renoveren het café-restaurant, met gevoel voor historie, van binnen en buiten. In 2013 ontvangen ze hiervoor een Boogie (oorkonde als compliment) van de Historische Vereniging Midwoud-Oostwoud.
Het café komt te koop.
De makelaar omschrijft het pand als volgt.
‘De bedrijfsruimte is ca. 300 m² groot en sfeervol ingericht. Voor in de zaak is een ruime bar met zitplaatsen en twee biljarttafels. Achter de bar is een extra toilet (deze doet tevens dienst als invalidetoilet) welke gebruikt kan worden bij feesten en partijen. Aan de achterzijde is een ruime zaal met schuifpui naar de serre/terras welke in 2010 is verbouwd. In de huidige opstelling kunnen er 70 zitplaatsen gecreëerd worden. Er is een aparte opslagruimte aanwezig met ruime koelcel en aparte vrieskasten.’
Nieuwe bestemming
Het pand wordt verkocht aan een projectontwikkelaar met het doel er appartementen te vestigen. Onder meer vanwege problemen met de aanleg van parkeerplaatsen is dat plan in het voorjaar van 2025 nog niet gerealiseerd.
Bronnen
Kuit-Pater, Yvonne. Drie artikelen over de historie van café Halfweg, gepubliceerd in de jaarboeken 2017, 2018 en 2019 van de Historische Vereniging Midwoud-Oostwoud.
Baas, Michiel. Kleurrijke uitbater in café Halfweg: ‘Doe maar een tientje’, gepubliceerd in het jaarboek 2019 van de Historische Vereniging Midwoud-Oostwoud.
Foto’s beeldbank Historische Vereniging Midwoud-Oostwoud.
Bouwtekening café Halfweg, 2021.
Bouwtekening café Halfweg, 2021.
