Spanbroek Vroeg of Laat Spanbroekerweg 192
- Het voormalige Vroeg of Laat, 2024. Foto Ina Broekhuizen.
De Druif
Na het gereedkomen van de kerk zijn er in de loop van de jaren ook andere gebouwen bij de kerk verrezen. Er vond een zekere concentratie van katholieke instellingen plaats rond het bedehuis. Aanvankelijk waren er enkele kleine winkels en wat verkooppunten. Van betekenis was herberg De Druif, een oude uitspanning, maar van groot belang voor de parochie.
In 1879 ging het Bisdom akkoord met de vernieuwing van de bouwvallige kosterswoning achter de kerk en ook de doorrijstal mocht worden opgeknapt.
Parochiehuis
Toen De Druif niet meer met de tijd meekon, liet het kerkbestuur in 1923 een nieuw pand bouwen dat als parochiehuis annex kosterswoning dienstdeed. De nieuwe koster Pieter Groskamp deed er met zijn gezin zijn intrede. Ook andere kosters hebben er gewoond, onder wie Cor Koenis en Freek Wijnker. Zij waren tevens ondernemer en caféhouder. Vergaderingen van de plaatselijke verenigingen, bruiloften en partijen, maar ook kerkelijke bijeenkomsten, samenkomsten na een uitvaart, cursussen en feestelijke recepties vonden er plaats.
Verpachten
Nadat koster Wijnker was verhuisd, werd het parochiehuis verpacht. Achtereenvolgens aan Siem en Dora Appel-Boode, Jan en Ria Sneek-Tesselaar en Bert en Trees Nieuwenhuis-Rood. Zij hadden naast de inkomsten uit het parochiehuis, ook een andere bron van bestaan. In het woongedeelte en op de zolder was ruimte voor de gezinnen. Het parochiehuis had al deze tijd zijn bestemming behouden. Na verloop van tijd werd ondervonden, dat het met een vloeroppervlak van 60m² te klein was voor het groeiende verenigingsleven. De nood kwam echt aan de man toen hotel-café De Gekroonde Valk van Frans Knijn in de Spanbroeker Buurt sloot.
2. Het Parochiehuis aan de Spanbroekerweg.
Verbouwing
De koppen werden bij elkaar gestoken om acties voor te bereiden. Oud plaatsgenoot, architect Theo Smit, maakte een schetsplan dat aan het kerkbestuur en het gemeentebestuur werd voorgelegd. Uiteindelijk is het kerkbestuur een lening aangegaan, nadat de vicaris had meegedeeld dat er niet meer dan 37.000 gulden voor beschikbaar mocht worden gesteld. Het plan is versoberd en een beroep om op vrijwillige basis arbeidsuren beschikbaar te stellen kreeg een groot onthaal.
Eind 1965 begon de verbouwing. Dankzij de uitvoerders Nico Appel en Theo Ursem, aannemer J.A. de Koning en niet in het minst de 75 vrijwilligers die tijd en/of materiaal beschikbaar stelden als ook het doorzetten van het bestuur van de Raad van Overleg is het plan in korte tijd gerealiseerd. Op 24 juni 1966 kon burgemeester Komen de openingshandeling verrichten.
3.
4. De nieuwe beheerders Trees en Bert bij de opening in gesprek met hun buurman pastoor Hoogeboom.
5.
Tien kilo gehakt
Trees en Bert Nieuwenhuis runden het Parochiehuis acht jaar, van 1984 tot 1992. Trees vertelt: ‘Achteraf leek het wel dertig jaar! Het was erg druk en vaak korte nachten. Ik werkte mee bij bruiloften en partijen. We hadden vier kleine kinderen, met een jong gezin is het eigenlijk niet te doen.’
Gelukkig hadden ze veel steun aan de medewerkers Annemiek en Miriam, zij werkten in het café, hielpen met serveren en schoonmaken.
Bert had al redelijk wat ervaring in de horeca. ‘Ik hou van gezelligheid en van het omgaan met mensen, dat is voor mij een makkie.’ Naast het kastelein zijn was hij monsternemer. Bert hield van koken, hij bereidde onder meer de buffetten. Ook de kinderen hielpen mee, bijvoorbeeld met het draaien van gehaktballetjes voor de soep. ‘We kochten tien kilo gehakt bij de noodslachterij van Appel hier verderop en dan maar ballen draaien en kneden in allerlei vormen.’
6. Bert en Trees in de keuken, het domein van Bert.
7. Een mooi opgemaakt buffet verzorgd door Bert.
Gehorig
Minder leuke herinneringen hebben de kinderen aan de repetities van met name het dameskoor. ‘Het was erg gehorig’, zegt Trees. ‘Er werd gerepeteerd door de fanfare en door koren. Ook speelden er bandjes in het weekend. Maar het dameskoor klonk het doordringends met de hoge tonen van de zangeressen.’
De benedenverdieping van het gebouw was bestemd voor de horeca, boven was de woonruimte. Voor aan de straatkant was een ingang, aan de kant van de kerk was de achteringang. Aan de voorzijde een grote zaal die door middel van vouwwanden in kleinere ruimtes kon worden verdeeld. Meteen bij de hoofdingang was een bar en een biljart. Links vooraan achtereenvolgens het dagverblijf, een opslagkelder, de keuken met een groot fornuis, het toilet voor het gezin en de toiletten voor de gasten.
Nadat Trees en Bert de deur van het Parochiehuis achter zich dichttrokken, ging Bert werken bij BIK Bouwproducten.
8. Achter de bar, v.l.n.r. Annemiek, Angita, Trees, Miriam, onbekend, Bert.
Verkoop parochiehuis
Bert en Trees Nieuwenhuis-Rood waren de laatste pachters. Zij stopten op 1 april 1992. Mede onder druk van het Bisdom, dat de noodzaak van een parochiehuis als eigendom van de parochie niet meer inzag, overwoog het kerkbestuur al eerder tot afstoting over te gaan. Een viertal personen, te weten Cor Appel, Lou Koomen, Jaap Pronk Cz en Gerard Appel hebben een stichting in het leven geroepen, die voor f 150.000 het parochiehuis van het kerkbestuur heeft overgenomen. Uiteraard met toestemming van de vicaris.
Een aantal jaren hebben Ruud en Hermien Weissenbach de zaak geleid onder de naam Herberg de Druif. Vervolgens kochten de gebroeders Louis en Paul Koelemeijer de onderneming, die de nieuwe naam Koel kreeg. Zij runden het etablissement van circa 1996 tot 1998.
VOL
In 1998/1999 werden Wil Appel en Femke Soederhuizen de eigenaren. Het café verwierf bekendheid onder de naam Vroeg of Laat, in de volksmond VOL.
In januari 2024 openden Wil en Femke een nieuw café-restaurant met dezelfde naam aan de Wuiver nummer 1 (voorheen een bankgebouw).
Het pand aan de Spanbroekerweg wordt sindsdien alleen gebruikt als woning.
9. Het nieuwe pand aan de Wuiver, het draagt ook de naam Vroeg of Laat. Foto Ina Broekhuizen.
Foto’s particuliere collectie
Met dank aan Gerard Appel, Wil Appel en Femke Soederhuizen, Trees en Bert Nieuwenhuis.
